{"id":157,"date":"2017-09-26T22:12:30","date_gmt":"2017-09-26T22:12:30","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/?p=157"},"modified":"2017-09-26T22:12:30","modified_gmt":"2017-09-26T22:12:30","slug":"tuttugu-gjoful-ar-med-norraena-stjornusjonaukanum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/?p=157","title":{"rendered":"Tuttugu gj\u00f6ful \u00e1r me\u00f0 Norr\u00e6na stj\u00f6rnusj\u00f3naukanum"},"content":{"rendered":"<p>Eins og fram kom \u00ed <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/2017\/09\/24\/einkennismynd-vefsidunnar-norraeni-stjornusjonaukinn\/\">fyrri f\u00e6rslu<\/a> eru n\u00fa li\u00f0in tuttugu \u00e1r fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00cdslendingar ger\u00f0ust a\u00f0ilar a\u00f0 norr\u00e6nu samstarfi um\u00a0<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nordic_Optical_Telescope\">stj\u00f6rnusj\u00f3nauka<\/a> \u00e1 <a href=\"https:\/\/www.google.com\/maps\/place\/Roque+de+los+Muchachos\/@28.6551008,-18.0057893,11z\/data=!4m13!1m7!3m6!1s0xc6bf20c6a87a13b:0x8e2037d22330882d!2sLa+Palma!3b1!8m2!3d28.7133828!4d-17.9057813!3m4!1s0xc6bf0242bb47e8f:0x1d0340f4f757a150!8m2!3d28.7547175!4d-17.8850555\">Str\u00e1kakletti (Roque de los Muchachos)<\/a> \u00e1 La Palma, einni af Kanar\u00edeyjum.<\/p>\n<figure id=\"attachment_125\" aria-describedby=\"caption-attachment-125\" style=\"width: 396px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-125\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2017\/09\/Morgunbla\u00f0i\u00f0-09-07-1997-bls-10-193x300.png\" alt=\"\" width=\"396\" height=\"616\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-125\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><em>Morgunbla\u00f0i\u00f0<\/em> 9. j\u00fal\u00ed 1997. Samningurinn var undirrita\u00f0ur 7. j\u00fal\u00ed. H\u00e9r er <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/einar\/NOTundirskrift97.jpeg\">betri mynd<\/a> af mannskapnum.<br \/><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>A\u00f0dragandinn a\u00f0 formlegri a\u00f0ild var b\u00e6\u00f0i langur og strangur og enn eru m\u00f6rg atri\u00f0i \u00ed \u00feeirri s\u00f6gu \u00f3skr\u00e1\u00f0. \u00cd <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/NOT\/NOT_frettabref_HI_2.pdf\">pistli<\/a>, sem Sigur\u00f0ur Stein\u00fe\u00f3rsson jar\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur skrifa\u00f0i \u00e1 s\u00ednum t\u00edma \u00ed <em>Fr\u00e9ttabr\u00e9f H\u00e1sk\u00f3lans<\/em> me\u00f0 g\u00f3\u00f0ri a\u00f0sto\u00f0 \u00deorsteins S\u00e6mundssonar stjarnfr\u00e6\u00f0ings, m\u00e1 \u00fe\u00f3\u00a0 finna gamansama l\u00fdsingu \u00e1 atbur\u00f0ar\u00e1sinni. \u00c1 \u00e1ri stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0innar 2009 birtist svo \u00ed ritinu <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/pja\/undur_alheims.pdf\"><em>Undur alheimsins<\/em><\/a> stutt og hnitmi\u00f0u\u00f0 grein Gunnlaugs Bj\u00f6rnssonar stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ings um sj\u00f3naukann, s\u00f6gu hans og notkun (sj\u00e1 bls. 18-21). \u00dear er einnig minnst \u00e1 \u00edslensku a\u00f0ildina. \u00ddmsar a\u00f0rar greinar \u00ed sama riti fjalla um efni sem tengjast a\u00f0 hluta notkun \u00edslenskra stjarnv\u00edsindamanna \u00e1 Norr\u00e6na sj\u00f3naukanum. \u00cd \u00feessari f\u00e6rslu er ekki \u00e6tlunin a\u00f0 fjalla um \u00f6ll \u00edslensku ranns\u00f3knarverkefnin, heldur a\u00f0eins gefa stutta l\u00fdsingu \u00e1 fyrstu skrefum \u00cdslendinga \u00e1 n\u00fdjum vettvangi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Fyrstu verkefnin: \u00deyngdarlinsur, hulduefni og vetrarbrauta\u00feyrpingar<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>\u00cdslendingar h\u00f3fu ranns\u00f3knir me\u00f0 Norr\u00e6na sj\u00f3naukanum strax hausti\u00f0 1997.\u00a0 \u00cd fyrsta verkefninu, sem unni\u00f0 var a\u00f0 \u00ed nokkur \u00e1r \u00ed samvinnu vi\u00f0 erlenda v\u00edsindamenn, var ger\u00f0\u00a0 tilraun til a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0a magn og dreifingu hulduefnis \u00ed \u00feyrpingum vetrarbrauta me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e6la \u00feyngdarlinsuhrif \u00feess. \u00d6rn\u00f3lfur E. R\u00f6gnvaldsson stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur f\u00f3r fyrstur \u00cdslendinga til La Palma til sl\u00edkra m\u00e6linga, en sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar b\u00e6ttust svo Vilhelm S. Sigmundsson stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur og fleiri \u00ed h\u00f3pinn. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur m\u00e6linganna og t\u00falkun \u00feeirra birtist \u00ed nokkrum v\u00edsindagreinum \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum, en einfaldari l\u00fdsingu \u00e1 verkefninu og m\u00e6lingunum er a\u00f0 finna \u00ed Morgunbla\u00f0sgreinum fr\u00e1 \u00feessum t\u00edma, sj\u00e1 <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1882693\">h\u00e9r<\/a> og <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1925127\">h\u00e9r.<\/a><\/p>\n<figure id=\"attachment_192\" aria-describedby=\"caption-attachment-192\" style=\"width: 378px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-192\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2017\/09\/Oessi99-300x180.png\" alt=\"\" width=\"378\" height=\"227\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Oessi99-300x180.png 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Oessi99.png 483w\" sizes=\"(max-width: 378px) 100vw, 378px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-192\" class=\"wp-caption-text\">\u00d6rn\u00f3lfur E. R\u00f6gnvaldsson vi\u00f0 \u00farvinnslu m\u00e6ligagna fr\u00e1 Norr\u00e6na sj\u00f3naukanum \u00e1 Raunv\u00edsindastofnun H\u00e1sk\u00f3lans \u00e1ri\u00f0 1999.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_176\" aria-describedby=\"caption-attachment-176\" style=\"width: 390px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-176\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2017\/09\/ALFOSC_VilhelmOkt2000-300x188.png\" alt=\"\" width=\"390\" height=\"244\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/ALFOSC_VilhelmOkt2000-300x188.png 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/ALFOSC_VilhelmOkt2000.png 494w\" sizes=\"(max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-176\" class=\"wp-caption-text\">Vilhelm S. Sigmundsson athugar hvort ekki s\u00e9 allt \u00ed lagi me\u00f0 <a href=\"http:\/\/www.not.iac.es\/instruments\/alfosc\/\">ALFOSC-myndav\u00e9lina<\/a> \u00e1\u00f0ur en m\u00e6lingar hefjast me\u00f0 Norr\u00e6na stj\u00f6rnusj\u00f3naukanum \u00ed okt\u00f3ber \u00e1ri\u00f0 2000.<\/figcaption><\/figure>\n<figure id=\"attachment_207\" aria-describedby=\"caption-attachment-207\" style=\"width: 387px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-207\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2017\/09\/PalliSumar98-300x204.png\" alt=\"\" width=\"387\" height=\"263\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/PalliSumar98-300x204.png 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/PalliSumar98.png 445w\" sizes=\"(max-width: 387px) 100vw, 387px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-207\" class=\"wp-caption-text\">P\u00e1ll Jakbobsson st\u00fadent (n\u00fa pr\u00f3fessor \u00ed stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i) vi\u00f0 \u00farvinnslu m\u00e6ligagna \u00e1 Raunv\u00edsindastofnun H\u00e1sk\u00f3lans sumari\u00f0 1998.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Vilhelm, sem \u00e1 \u00feessum t\u00edma var kennari vi\u00f0 MR, hj\u00e1lpa\u00f0i fj\u00f3rum nemendum s\u00ednum a\u00f0 m\u00f3ta verkefni\u00a0 byggt \u00e1 m\u00e6lig\u00f6gnum \u00feyngdarlinsuh\u00f3psins. Verkefni\u00f0 sigra\u00f0i \u00ed Hugv\u00edskeppninni 1999 og lenti\u00a0s\u00ed\u00f0ar sama \u00e1r \u00ed fyrsta s\u00e6ti \u00ed samkeppni ungra evr\u00f3pskra v\u00edsindamanna. Um \u00fea\u00f0 afrek m\u00e1 lesa <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=4930191\">h\u00e9r<\/a> og <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1946553\">h\u00e9r<\/a>.<\/p>\n<p>Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur MR-inganna voru \u00e1hugaver\u00f0ar og a\u00f0 frumkv\u00e6\u00f0i Vilhelms voru \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 l\u00f6g\u00f0 dr\u00f6g a\u00f0 n\u00fdju ranns\u00f3knarvekefni me\u00f0 Norr\u00e6na sj\u00f3naukanum. \u00dea\u00f0 fjalla\u00f0i um litgreiningu vetrarbrauta \u00ed \u00feyrpingum me\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir augum a\u00f0 \u00f6\u00f0last vitneskju um myndun og \u00fer\u00f3un \u00feyrpinganna. N\u00e1nari l\u00fdsingu \u00e1 verkefninu og ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um \u00feess m\u00e1 finna <a href=\"http:\/\/www.raust.is\/2005\/1\/06\/raust2005-1-06.pdf\">h\u00e9r<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Gammablossar<\/em><\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 1997 ur\u00f0u \u00fe\u00e1ttaskil \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0legum ranns\u00f3knum \u00e1 gammablossum, \u00feegar gl\u00e6\u00f0ur fundust \u00e1 s\u00fdnilega svi\u00f0inu eftir einn sl\u00edkan atbur\u00f0. R\u00f3fm\u00e6lingar \u00e1 gl\u00e6\u00f0unum g\u00e1fu rau\u00f0vik blossans sem s\u00fdndi a\u00f0 hann haf\u00f0i or\u00f0i\u00f0 \u00ed fjarl\u00e6gri vetrarbraut. Af \u00feessu var\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 venjulegir sj\u00f3naukar, \u00fear \u00e1 me\u00f0al Norr\u00e6ni stj\u00f6rnusj\u00f3naukinn, g\u00e1tu komi\u00f0 a\u00f0 g\u00f3\u00f0um notum vi\u00f0 rann\u00f3knir \u00e1 gammablossum og uppt\u00f6kum \u00feeirra.\u00a0 \u00cdslenskir stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingar voru tilt\u00f6lulega flj\u00f3tir a\u00f0 taka vi\u00f0 s\u00e9r og eftir a\u00f0 hafa r\u00e1\u00f0f\u00e6rt sig vi\u00f0 danska samstarfsmenn var\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00far, a\u00f0 Gunnlaugur Bj\u00f6rnsson h\u00f3f ranns\u00f3knir \u00e1 gammablossum \u00e1ri\u00f0 1998 \u00ed samvinnu vi\u00f0 h\u00f3p norr\u00e6nna v\u00edsindamanna. \u00c1taki\u00f0 bar flj\u00f3tt \u00e1rangur eins og lesa m\u00e1 um \u00ed\u00a0 <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1930967\">vi\u00f0tali vi\u00f0 Gunnlaug<\/a> fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed mars 1999.<\/p>\n<p>Eftir \u00feessa \u00e1n\u00e6gjulegu ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u j\u00f3kst \u00e1hugi \u00e1 gammablossum mj\u00f6g h\u00e9r \u00e1 landi. \u00dea\u00f0 var\u00f0 me\u00f0al annars til \u00feess a\u00f0 \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum ur\u00f0u ranns\u00f3knir \u00e1 \u00feessum m\u00f6gnu\u00f0u fyrirb\u00e6rum <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=4153083\">meginvi\u00f0fangsefni \u00edslenskra starnv\u00edsindamanna<\/a> (sj\u00e1 einnig greinar \u00ed ritinu <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/pja\/undur_alheims.pdf\">Undur alheimsins)<\/a>. M\u00e6lit\u00edmi \u00cdslendinga \u00e1 Norr\u00e6na sj\u00f3naukanum hefur og \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 a\u00f0 mestu veri\u00f0 helga\u00f0ur athugunum \u00e1 gl\u00e6\u00f0um gammablossa undir markvissri stj\u00f3rn P\u00e1ls Jakobssonar stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ings.<\/p>\n<figure id=\"attachment_172\" aria-describedby=\"caption-attachment-172\" style=\"width: 405px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-172\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2017\/09\/KoebenHaust2002-1-300x188.png\" alt=\"\" width=\"405\" height=\"254\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/KoebenHaust2002-1-300x188.png 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/KoebenHaust2002-1.png 500w\" sizes=\"(max-width: 405px) 100vw, 405px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-172\" class=\"wp-caption-text\">Vaskur h\u00f3pur \u00edslenskra stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0inga \u00e1 gammablossar\u00e1\u00f0stefnu \u00ed Kaupmannah\u00f6fn hausti\u00f0 2002. Sitjandi fr\u00e1 vinstri: P\u00e1ll Jakobsson, Gunnlaugur Bj\u00f6rnsson, Einar H. Gu\u00f0mundsson og Gu\u00f0laugur J\u00f3hannesson.<\/figcaption><\/figure>\n<p>A\u00f0ild \u00cdslendinga a\u00f0 Norr\u00e6na stj\u00f6rnusj\u00f3naukanum hefur svo sannarlega reynst \u201elyftist\u00f6ng fyrir stjarnv\u00edsindi \u00e1 \u00cdslandi\u201c eins og komist var a\u00f0 or\u00f0i \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> \u00ed j\u00fal\u00ed 1997. \u00cdslendingar fengu ekki a\u00f0eins a\u00f0gang a\u00f0 Norr\u00e6na sj\u00f3naukanum sem sl\u00edkum, heldur einnig al\u00fej\u00f3\u00f0legu samf\u00e9lagi stjarnv\u00edsindamanna sem au\u00f0velda\u00f0i mj\u00f6g samstarf vi\u00f0 \u00f6fluga erlenda ranns\u00f3knarh\u00f3pa. Sl\u00edk samvinna hefur svo aftur opna\u00f0 dyr a\u00f0 \u00f6\u00f0rum sj\u00f3naukum, svo sem <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hubble_Space_Telescope\">Hubble-sj\u00f3naukanum<\/a> og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Very_Large_Telescope\">VLT<\/a>.<\/p>\n<p>\u00cd dag standa stjarnv\u00edsindi f\u00f6stum f\u00f3tum \u00ed \u00edslensku fr\u00e6\u00f0asamf\u00e9lagi. \u00dea\u00f0 er me\u00f0al annars a\u00f0ildinni a\u00f0 Norr\u00e6na stj\u00f6rnusj\u00f3naukanum a\u00f0 \u00feakka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eins og fram kom \u00ed fyrri f\u00e6rslu eru n\u00fa li\u00f0in tuttugu \u00e1r fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00cdslendingar ger\u00f0ust a\u00f0ilar a\u00f0 norr\u00e6nu samstarfi um\u00a0stj\u00f6rnusj\u00f3nauka \u00e1 Str\u00e1kakletti (Roque de los Muchachos) \u00e1 La Palma, einni af Kanar\u00edeyjum. A\u00f0dragandinn a\u00f0 formlegri a\u00f0ild var b\u00e6\u00f0i langur og strangur og enn eru m\u00f6rg atri\u00f0i \u00ed \u00feeirri s\u00f6gu \u00f3skr\u00e1\u00f0. \u00cd pistli, sem Sigur\u00f0ur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":77,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,15,19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/157"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/77"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}