{"id":20184,"date":"2022-04-19T16:21:25","date_gmt":"2022-04-19T16:21:25","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/?p=20184"},"modified":"2022-04-19T16:21:25","modified_gmt":"2022-04-19T16:21:25","slug":"raunvisindamenn-og-visindasagan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/?p=20184","title":{"rendered":"Raunv\u00edsindamenn og v\u00edsindasagan"},"content":{"rendered":"<h3><\/h3>\n<h3 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">Almennur inngangur<\/span><\/h3>\n<p>Stundum er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram, a\u00f0 \u00e1hugi \u00e1 v\u00edsindas\u00f6gu s\u00e9 eins og \u00f3l\u00e6knandi veirusj\u00fakd\u00f3mur, sem einkum leggist \u00e1 f\u00e1eina einstaklinga \u00ed h\u00f3pi raunv\u00edsindamanna. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera nokku\u00f0 til \u00ed \u00feessu, \u00fev\u00ed margir af fremstu v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingum heims eru jafnframt vel mennta\u00f0ir \u00ed <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_science\">raunv\u00edsindum<\/a> (athugi\u00f0 a\u00f0 samkv\u00e6mt \u00edslenskri hef\u00f0 er <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics\">st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i<\/a> h\u00e9r talin til raunv\u00edsinda). Hitt er einnig vel \u00feekkt, a\u00f0 hinn d\u00e6miger\u00f0i raunv\u00edsindama\u00f0ur er ekki s\u00e9rlega \u00e1hugasamur um v\u00edsindas\u00f6gu sem sl\u00edka, \u00fe\u00f3tt hann telji sig yfirleitt \u00e1g\u00e6tlega me\u00f0vita\u00f0an um s\u00f6gu sinnar eigin greinar. V\u00edsindamenn vir\u00f0ast og almennt \u00feeirrar sko\u00f0unar, a\u00f0 \u00fe\u00f3tt gaman geti veri\u00f0 a\u00f0 lesa um v\u00edsindaafrek fyrri t\u00edma og snjalla forvera, \u00fe\u00e1 komi v\u00edsindasagan \u00feeim a\u00f0 litlum notum \u00ed daglegu ranns\u00f3knaramstri. Ekki frekar en <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_science\">v\u00edsindaheimspekin<\/a>, sem margir telja jafnvel enn gagnslausari en s\u00f6guna.<\/p>\n<p>\u00deessi vi\u00f0horf endurspeglast me\u00f0al annars \u00ed kennslub\u00f3kum, sem raunv\u00edsindanemar \u00ed h\u00e1sk\u00f3lum eru l\u00e1tnir lesa. \u00dear er undirst\u00f6\u00f0u\u00feekkingin sett fram \u00e1 skipulegan og r\u00f6kr\u00e6nan h\u00e1tt og sagan afgreidd me\u00f0 stuttum innskotum, einskonar helgis\u00f6gum, um fr\u00e6ga v\u00edsindamenn og afrek \u00feeirra. S\u00f6guinnskotin gera \u00fe\u00f3 sitt gagn, m.a. geta \u201est\u00f3rmennin\u201c or\u00f0i\u00f0 nemendum hvetjandi fyrirmyndir og jafnframt hj\u00e1lpa\u00f0 \u00feeim til a\u00f0 l\u00e6ra n\u00f6fn eininga, l\u00f6gm\u00e1la og kenninga sem og margskonar fyrirb\u00e6ra og uppg\u00f6tvana. Sumir telja, a\u00f0 vi\u00f0ameiri og d\u00fdpri s\u00f6guumfj\u00f6llun myndi bara rugla \u00f3\u00feroska\u00f0a nemendur \u00ed r\u00edminu og g\u00e6ti jafnvel hraki\u00f0 \u00fe\u00e1 af hinni beinu og vel v\u00f6r\u00f0u\u00f0u braut til frekara n\u00e1ms \u00e1 raunv\u00edsindasvi\u00f0inu.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20164 aligncenter\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/sci-tubes-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"494\" height=\"278\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/sci-tubes-300x169.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/sci-tubes-768x433.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/sci-tubes.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 494px) 100vw, 494px\" \/><\/p>\n<p>Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur v\u00edsindaranns\u00f3kna eru n\u00e6r undantekningarlaust birtar \u00ed greinum, sem samdar eru s\u00e9rstaklega fyrir \u00fer\u00f6ngan h\u00f3p fr\u00e6\u00f0imanna og saga gl\u00edmunnar vi\u00f0 vi\u00f0fangsefni\u00f0 er venjulega afgreidd \u00e1 \u00fe\u00e6gilegan h\u00e1tt me\u00f0 tilv\u00edsunum \u00ed ritsm\u00ed\u00f0ar annarra s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga. \u00dea\u00f0 er yfirleitt ekki fyrr en v\u00edsindamenn fara a\u00f0 skrifa fyrir brei\u00f0ari h\u00f3p (s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga \u00e1 \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um e\u00f0a leikmenn) sem gripi\u00f0 er til v\u00edsindas\u00f6gunnar til a\u00f0 au\u00f0velda skilning og halda athygli lesenda. Venjulega er \u00fe\u00e1 notast vi\u00f0 einfalda\u00f0a s\u00f6guframsetningu. \u00cd einstaka tilvikum fyllast v\u00edsindamenn \u00fe\u00f3 kn\u00fdjandi \u00fe\u00f6rf fyrir a\u00f0 kafa d\u00fdpra og fara sj\u00e1lfir a\u00f0 a\u00f0 gr\u00faska \u00ed s\u00f6gunni. \u00dea\u00f0 eru gl\u00f6gg merki \u00feess, a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u smita\u00f0ir af \u00e1\u00f0urnefndri v\u00edsindas\u00f6guveiru.<\/p>\n<p>Eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 skr\u00e1nni <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/04\/19\/islendingar-sem-birt-hafa-rit-um-sogu-raunvisinda-drog\/\">\u00cdslendingar sem birt hafa rit um s\u00f6gu raunv\u00edsinda<\/a> er meirihluti h\u00f6fundanna anna\u00f0 hvort raunv\u00edsindamenn e\u00f0a einstaklingar me\u00f0 umtalsver\u00f0a menntun \u00ed \u00feeim fr\u00e6\u00f0um. A\u00f0eins tveir \u00cdslendingar hafa loki\u00f0 doktorspr\u00f3fi \u00ed v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0i, en \u00feeir eru jafnframt b\u00e1\u00f0ir me\u00f0 bachelorspr\u00f3f \u00ed raunv\u00edsindum, annar \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i og st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i, hinn \u00ed l\u00edffr\u00e6\u00f0i. Sta\u00f0an \u00ed \u00feessum m\u00e1lum h\u00e9rlendis er sennilega svipu\u00f0 og \u00ed \u00f6\u00f0rum n\u00e1l\u00e6gum l\u00f6ndum. Margir raunv\u00edsindamenn halda \u00fev\u00ed fram, a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 vel skiljanlegt; venjulegir sagnfr\u00e6\u00f0ingar hafi hvorki l\u00f6ngun n\u00e9 bur\u00f0i til a\u00f0 f\u00e1st vi\u00f0 v\u00edsindas\u00f6gu. Til \u00feess skorti \u00fe\u00e1 almennt n\u00e6ga grundvallar\u00feekkingu \u00e1 raunv\u00edsindum og i\u00f0kun \u00feeirra. Sumir sagnfr\u00e6\u00f0ingar og heimspekingar telja aftur \u00e1 m\u00f3ti, a\u00f0 \u00fe\u00f3tt raunv\u00edsindamenn \u00feekki vel til sinna eigin fr\u00e6\u00f0a, \u00fe\u00e1 s\u00e9u \u00feeir ekki endilega h\u00e6fastir til a\u00f0 skr\u00e1 s\u00f6guna. \u00deeir s\u00e9u yfirleitt illa a\u00f0 s\u00e9r \u00ed <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Historiography_of_science\">s\u00f6guspeki<\/a>, me\u00f0 \u00f3heppilega <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Whig_history\">n\u00fat\u00ed\u00f0ars\u00fdn<\/a>, og flestir haldnir \u00f3l\u00e6knandi <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Progress#Scientific_progress\">framfarahyggju<\/a>. Sennilega hafa b\u00e1\u00f0ir a\u00f0ilar nokku\u00f0 til s\u00edns m\u00e1ls.<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">H. DeVorkin, 2013: <a href=\"https:\/\/repository.si.edu\/bitstream\/handle\/10088\/24990\/201340SH.pdf\">History is Too Important to be left to the Historians.<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">H. Mauskopf, 2011: <a href=\"http:\/\/acshist.scs.illinois.edu\/bulletin_open_access\/v36-2\/v36-2%20p61-67.pdf\">Do Historians or Chemists write better history of chemistry?<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">G. Brush, 1995: <a href=\"https:\/\/fenix.ciencias.ulisboa.pt\/downloadFile\/1688987299217699\/Brush_1995.pdf\">Scientists as Historians<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">E. Mayr, 1990: <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/2709517?seq=1#metadata_info_tab_contents\">When is Historiography Whiggish?<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">E. Harrison, 1987: <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/329213a0\">Whigs, prigs and historians of science<\/a>.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00c1greiningur raunv\u00edsindamanna og hugv\u00edsindamanna um s\u00f6gu og heimspeki v\u00edsinda birtist yfirleitt sem kurteisisleg akadem\u00edsk sko\u00f0anaskipti \u00e1 m\u00e1l\u00feingum og \u00ed fagt\u00edmaritum. Einstaka sinnum s\u00fd\u00f0ur \u00fe\u00f3 upp \u00far \u00e1 opinberum vettvangi og menn fara a\u00f0 r\u00edfast \u00ed dagbl\u00f6\u00f0um, fj\u00f6llesnum t\u00edmaritum og \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. Eitt \u00feekktasta d\u00e6mi\u00f0 um sl\u00edkar deilur eru hin alr\u00e6mdu <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science_wars\">v\u00edsindastr\u00ed\u00f0<\/a> \u00ed lok s\u00ed\u00f0ustu aldar. \u00dear t\u00f3kust svokalla\u00f0ir <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_realism\">raunhyggjumenn<\/a> einkum \u00e1 vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/bigthink.com\/the-present\/is-postmodernism-really-anti-science\/\">p\u00f3stm\u00f3dernista<\/a> og <a href=\"http:\/\/sociology.iresearchnet.com\/sociology-of-science\/social-construction-of-science\/\">sm\u00ed\u00f0ahyggjumenn<\/a>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20165 aligncenter\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/ScienceWars_2-300x158.jpg\" alt=\"\" width=\"496\" height=\"261\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ScienceWars_2-300x158.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ScienceWars_2-768x405.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ScienceWars_2.jpg 875w\" sizes=\"auto, (max-width: 496px) 100vw, 496px\" \/><\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt andst\u00e6\u00f0ar fylkingar hafi ekki enn n\u00e1\u00f0 fullum s\u00e1ttum, ver\u00f0ur ekki betur s\u00e9\u00f0, en b\u00fai\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 kreista flest gagnlegt \u00fat \u00far \u00feessum heitu sko\u00f0anaskiptum. Ef einhver hefur \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 rifja upp \u00fer\u00e6tuefnin, m\u00e1 benda \u00e1 eftirfarandi heimildir:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S.T. Cornelison, 2017: <a href=\"https:\/\/physicstoday.scitation.org\/do\/10.1063\/pt.5.8203\/full\/\">Commentators Reexamine Physicist Alan Sokal\u2019s Purposeful 1996 Parody Paper<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">N.D. Mermin, 2008: <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/454276a\">Science wars revisited<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Sk\u00fali Sigur\u00f0sson, 2002: <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/sksi\/erosion.html\">Framfarir, hugsanafrelsi og rofab\u00f6r\u00f0: Huglei\u00f0ingar um v\u00edsinda- og t\u00e6knis\u00f6gu<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S. Shapin, 2001: <a href=\"https:\/\/scholar.harvard.edu\/files\/shapin\/files\/shapin-antiscientific_1999.pdf\">How to be Anti-Scientific<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">J\u00f3n \u00d3lafsson, 2000-2001: <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4965882\">V\u00edsindastr\u00ed\u00f0in, sannleikurinn og Rorty<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S. Weinberg, 1998: <a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/20027480\">Physics and History<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S. Weinberg, 1998: <a href=\"https:\/\/web.physics.utah.edu\/~detar\/phys4910\/readings\/fundamentals\/weinberg.html\">The Revolution That Did&#8217;t Happen<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S.S. Schweber, 1997: <a href=\"https:\/\/physicstoday.scitation.org\/doi\/10.1063\/1.881695\">Reflections on the Sokal Affair: What Is at Stake?<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S. Weinberg, 1996: <a href=\"https:\/\/physics.nyu.edu\/sokal\/weinberg.html\">Sokal&#8217;s Hoax<\/a>.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00c1ri\u00f0 2010 blossa\u00f0i reyndar upp \u00f6nnur en skyld deila, n\u00fa um samband heimspeki og raunv\u00edsinda, \u00feegar \u00feeir <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Stephen_Hawking\">Stephen Hawking<\/a> og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Leonard_Mlodinow\">Leonard Mlodinow<\/a> l\u00fdstu \u00fev\u00ed yfir \u00ed b\u00f3kinni <em>The Grand Design<\/em> (2010; \u00edsl. \u00fe\u00fd\u00f0ing 2011:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.stjornufraedi.is\/tilkynningar\/nr\/549\">Skipulag alheimsins<\/a>) a\u00f0 heimspekin v\u00e6ri dau\u00f0. B\u00f3kin <em>A Universe from Nothing<\/em> eftir <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lawrence_Krauss\">Lawrence Krauss<\/a> (2012; \u00edsl. \u00fe\u00fd\u00f0ing 2014: <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1536172\/\">Alheimur \u00far engu<\/a>) hellti s\u00ed\u00f0an ol\u00edu \u00e1 eldinn me\u00f0 \u00f3g\u00e6tilegum umm\u00e6lum h\u00f6fundarins um heimspekina. Margir ur\u00f0u til andsvara, eins og sj\u00e1 m\u00e1 af eftirfarandi heimildum:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S. De Haro, 2020: <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s10699-019-09619-2\">Science and Philosophy: A Love\u2013Hate Relationship<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">C. Rovelli, 2018: <a href=\"https:\/\/blogs.scientificamerican.com\/observations\/physics-needs-philosophy-philosophy-needs-physics\/\">Physics Needs Philosophy. Philosophy Needs Physics<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">J. Stenger, J.A. Lindsay og P. Boghossian, 2015: <a href=\"https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/physicists-are-philosophers-too\/\">Physicists Are Philosophers, Too<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Arngr\u00edmur V\u00eddal\u00edn, 2015: <a href=\"https:\/\/hugras.is\/2015\/12\/thekkingarfraedilegt-afstoduleysi-og-daudi-visinda\/\">\u00deekkingarfr\u00e6\u00f0ilegt afst\u00f6\u00f0uleysi og dau\u00f0i v\u00edsinda<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">D. Jaku\u0161i\u0107, 2013: <a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/1947185\/Stephen_Hawking_and_the_death_of_Philosophy\">Stephen Hawking and the death of Philosophy.<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">A. Frank, 2012: <a href=\"https:\/\/www.npr.org\/sections\/13.7\/2012\/05\/01\/151752815\/blackboard-rumble-why-are-physicists-hating-on-philosophy-and-philosophers?t=1647270596276\">Blackboard Rumble: Why Are Physicists Hating On Philosophy (and Philosophers)?<\/a><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">L. M. Krauss, 2012: <a href=\"https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/the-consolation-of-philos\/\">The Consolation of Philosophy<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">S. Weinberg, 1992: <a href=\"https:\/\/libcom.org\/library\/unexpected-uselessness-philosophy\">Against philosophy<\/a> (a\u00f0 baki tengilsins er sj\u00f3r\u00e6ningja\u00fatg\u00e1fa af 7. kafla b\u00f3karinnar <a href=\"https:\/\/www.amazon.com\/Dreams-Final-Theory-Scientists-Ultimate\/dp\/0679744088\">Dreams of a Final Theory<\/a>, en undir \u00f6\u00f0ru heiti).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>Deilur af \u00feessu tagi geta oft veri\u00f0 skemmilegar og stundum fr\u00f3\u00f0legar, en h\u00e9r ver\u00f0a \u00feeim \u00fe\u00f3 ekki ger\u00f0 frekari skil. Ekki ver\u00f0ur heldur fari\u00f0 \u00ed saumana \u00e1 hinu aldagamla, en broth\u00e6tta, sambandi raunv\u00edsindamanna og hugv\u00edsindamanna \u00ed akadem\u00edsku samf\u00e9lagi. \u00cd sta\u00f0inn er \u00e6tlunin a\u00f0 skipta \u00ed pers\u00f3nulega g\u00edrinn, fara nokkrum or\u00f0um um upphafleg kynni f\u00e6rsluh\u00f6fundar af v\u00edsindas\u00f6gu, og l\u00fdsa jafnframt reynslu hans af s\u00f6gugr\u00faski. Lesendum, sem vilja heldur ey\u00f0a d\u00fdrm\u00e6tum t\u00edma s\u00ednum \u00ed n\u00e1nari umfj\u00f6llun um v\u00edsindas\u00f6guna sj\u00e1lfa, er bent \u00e1 heimildirnar \u00ed <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/04\/19\/nokkur-gagnleg-rit-um-visindasogu\/\">me\u00f0fylgjandi skr\u00e1<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">V\u00edsindasagan og \u00e9g<br \/>\n<\/span><\/h3>\n<p>\u00de\u00f3tt undarlegt megi vir\u00f0ast, man \u00e9g a\u00f0eins eftir einum s\u00f6gut\u00edma fr\u00e1 allri minni sk\u00f3lag\u00f6ngu fr\u00e1 barnask\u00f3la til st\u00fadentspr\u00f3fs. \u00dea\u00f0 var reyndar ekki kennslustund \u00ed s\u00f6gu, heldur \u00f3venjulegur st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0it\u00edmi \u00ed Menntask\u00f3lanum \u00ed Reykjav\u00edk (MR), a\u00f0 mig minnir \u00e1 s\u00ed\u00f0asta kennsludegi fyrir j\u00f3lin 1966. \u00de\u00e1 t\u00f3k kennarinn, <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1935323\">Bj\u00f6rn Bjarnason<\/a>, sig til og las fyrir bekkinn kaflann \u201eHugvit og heimska\u201c \u00far b\u00f3kinni <a href=\"https:\/\/www.bokakaffid.is\/product\/undur-veraldar\/\">Undur veraldar<\/a> (1945). Kaflinn fjallar um \u00e6vi og \u00f6rl\u00f6g franska st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingsins <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/\u00c9variste_Galois\">\u00c9variste Galois<\/a> og h\u00f6fundurinn er hinn skosk-bandar\u00edski <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eric_Temple_Bell\">Eric T. Bell<\/a>. Upplesturinn var \u00e1hrifar\u00edkur, svo mj\u00f6g, a\u00f0 b\u00e6\u00f0i hlustendum og upplesara v\u00f6kna\u00f0i um augu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20166\" aria-describedby=\"caption-attachment-20166\" style=\"width: 473px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20166\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/Bjo\u0308rnBjarna-300x183.jpeg\" alt=\"\" width=\"473\" height=\"289\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20166\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1935323\">Bj\u00f6rn Bjarnason<\/a> st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur (1919-1999). Lj\u00f3smynd: Gunnar \u00c1g\u00fastsson.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00cd j\u00f3lafr\u00edinu \u00fea\u00f0 \u00e1r las \u00e9g svo b\u00f3kina <em>St\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0in<\/em>, sem Bj\u00f6rn haf\u00f0i \u00fe\u00fdtt fyrir <a href=\"https:\/\/bokalind.is\/vara\/alfraedasafn-ab-1965-1968\/\">Alfr\u00e6\u00f0asafn AB<\/a>. Um svipa\u00f0 leyti renndi \u00e9g einnig yfir b\u00e6kurnar <em>Ve\u00f0ri\u00f0<\/em> og <em>V\u00edsindama\u00f0urinn<\/em> \u00far sama flokki. B\u00e6kur \u00feessar eiga \u00fea\u00f0 sameiginlegt, a\u00f0 \u00ed \u00feeim er talsvert fjalla\u00f0 um s\u00f6guna. \u00dev\u00ed nefni \u00e9g \u00feetta, a\u00f0 \u00e1 s\u00ednum t\u00edma voru \u00fea\u00f0 v\u00edsindin sj\u00e1lf sem heillu\u00f0u og \u00e9g man ekki betur, en a\u00f0 \u00e9g hafi flett fram hj\u00e1 flestum s\u00f6guinnskotum. \u00deegar \u00e9g sko\u00f0a \u00feessi rit \u00ed dag, gerist hins vegar hi\u00f0 gagnst\u00e6\u00f0a. \u00cd \u00feessu sambandi m\u00e1 einnig nefna, a\u00f0 vi\u00f0 \u00fatskrift fr\u00e1 MR vori\u00f0 1967 var \u00cdslenska st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0af\u00e9lagi\u00f0 svo vinsamlegt a\u00f0 gefa m\u00e9r s\u00f6gub\u00f3kina <a href=\"https:\/\/www.goodreads.com\/en\/book\/show\/5954566\">The Last Problem<\/a> (1961) eftir fyrrnefndan Bell. \u00c9g las hana \u00fe\u00f3 ekki fyrr en nokkrum \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<p>\u00c1 n\u00e1ms\u00e1rum m\u00ednum \u00ed MR var listilega sneitt hj\u00e1 allri vitr\u00e6nni umr\u00e6\u00f0u um skammtahugtaki\u00f0 \u00ed raunv\u00edsindakennslunni. Mikilv\u00e6gara \u00fe\u00f3tti (og \u00feykir reyndar enn) a\u00f0 nemendur settu sig vel inn \u00ed hugmyndafr\u00e6\u00f0i s\u00edgildrar e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i, \u00e1\u00f0ur en fari\u00f0 v\u00e6ri \u00ed h\u00e1sk\u00f3lan\u00e1m. \u00dear g\u00e6tu \u00feeir, sem vildu, s\u00f6kkt s\u00e9r \u00e1 kaf \u00ed n\u00fat\u00edma e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i. Sumir st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ideildarnemar voru \u00fe\u00f3 e\u00f0lilega forvitnir og \u00fea\u00f0 var \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess, a\u00f0 einn daginn leit \u00e9g vi\u00f0 hj\u00e1 <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/eyjan\/2019\/09\/24\/bokabudafjold-aesku-minnar\/\">Sn\u00e6birni<\/a> og keypti \u00fear kiljuna <a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/the-strange-story-of-the-quantum-hoffmann\/page\/n1\/mode\/2up\">The Strange Story of the Quantum<\/a> (1958) eftir <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Banesh_Hoffmann\">Banesh Hoffmann<\/a>. Ekki s\u00f6gunnar vegna, heldur \u00ed \u00feeirri veiku von, a\u00f0 verki\u00f0 myndi opna fyrir m\u00e9r undraver\u00f6ld <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Introduction_to_quantum_mechanics\">skammtafr\u00e6\u00f0innar<\/a>. \u00dea\u00f0 gekk \u00fev\u00ed mi\u00f0ur ekki eftir, en vi\u00f0 n\u00fdlegan endurlestur uppg\u00f6tva\u00f0i \u00e9g, hversu fr\u00f3\u00f0leg og skemmtileg b\u00f3k Hoffmanns er.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>H\u00e1sk\u00f3lan\u00e1m, kennsla og ranns\u00f3knir<\/em><\/p>\n<p>Sumari\u00f0 1967 skr\u00e1\u00f0i mig \u00ed verkfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands (H\u00cd), \u00e1 me\u00f0an \u00e9g bei\u00f0 eftir a\u00f0 komast \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0in\u00e1m til Bandar\u00edkjanna. Auk \u00feess a\u00f0 taka haustn\u00e1mskei\u00f0in \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i og st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i hj\u00e1 \u00f6ndvegiskennurum \u00ed Verkfr\u00e6\u00f0ideild, n\u00e6ldi \u00e9g m\u00e9r \u00ed nafnb\u00f3tina cand. phil. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lj\u00faka pr\u00f3fi \u00ed \u201ef\u00edlunni\u201c, dreplei\u00f0inlegu n\u00e1mskei\u00f0i, sem hinn annars \u00e1g\u00e6ti fr\u00e6\u00f0ima\u00f0ur <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2852985\">S\u00edmon J\u00f3hann \u00c1g\u00fastsson<\/a> kenndi. Einnig byrja\u00f0i \u00e9g \u00ed m\u00e1lstofu hj\u00e1 Birni Bjarnasyni um talnafr\u00e6\u00f0i og s\u00f6gu hennar, en h\u00e6tti flj\u00f3tlega vegna eigin \u00e1hugaleysis. \u00c9g man ekki betur en Bj\u00f6rn hafi me\u00f0al annars notast vi\u00f0 b\u00f3kina <a href=\"https:\/\/bokelskere.no\/bok\/alt-er-tall-matematikkens-historie-i-oldtid-og-middelalder\/97493\/\">Alt er Tall<\/a> (1964) eftir <a href=\"https:\/\/no.wikipedia.org\/wiki\/Viggo_Brun\">Viggo Brun<\/a>, enn eitt d\u00e6mi\u00f0 um verk, sem \u00e9g l\u00e6r\u00f0i ekki a\u00f0 meta a\u00f0 ver\u00f0leikum fyrr en l\u00f6ngu s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<p>Hausti\u00f0 1968 h\u00f3f \u00e9g BS-n\u00e1m \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i og st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 Princetonh\u00e1sk\u00f3la og var \u00fear \u00ed tv\u00f6 \u00e1r. Auk n\u00e1mskei\u00f0a \u00ed a\u00f0algreinum var okkur, a\u00f0 bandar\u00edskum si\u00f0, \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 taka nokkur hugv\u00edsindan\u00e1mskei\u00f0 a\u00f0 eigin vali. \u00c9g leita\u00f0i a\u00f0 f\u00f6gum, sem \u00e9g taldi styrkja raunv\u00edsindan\u00e1mi\u00f0, og valdi \u00ed \u00fev\u00ed skyni tv\u00f6: anna\u00f0 \u00ed v\u00edsindas\u00f6gu hj\u00e1 <a href=\"https:\/\/www.princeton.edu\/news\/2015\/10\/09\/charles-gillispie-trailblazer-history-science-dies-97\">Charles Gillispie<\/a> og hitt \u00ed v\u00edsindaheimspeki hj\u00e1 <a href=\"https:\/\/philosophy.princeton.edu\/about\/great-and-good\/carl-g-hempel\">Carl Hempel<\/a>. B\u00e1\u00f0ir voru \u00feeir \u00e1g\u00e6tis kallar, sem vildu nemendum vel, en l\u00edti\u00f0 sat samt eftir af efni fyrirlestra \u00feeirra og umr\u00e6\u00f0ufunda. \u00de\u00f3 man \u00e9g eftir \u00fev\u00ed, a\u00f0 hafa r\u00e6tt stundarlangt vi\u00f0 Gillispie um b\u00f3k <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/G._H._Hardy\">G.H. Hardys<\/a>, <em>A Mathematician Appology <\/em>(1940; \u00edsl. \u00fe\u00fd\u00f0ing 1972: <a href=\"https:\/\/hib.is\/vara\/malsvorn-staerdfraedings\/\">M\u00e1lsv\u00f6rn st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ings<\/a>) sem \u00e9g haf\u00f0i n\u00fdlega lesi\u00f0 a\u00f0 \u00e1eggjan <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1500770\/\">Reynis Axelssonar<\/a>, \u00fe\u00e1 framhaldsnema \u00ed st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 Princeton.<\/p>\n<p>Fyrir skemmstu fletti \u00e9g \u00ed gegnum gamla kennsluskr\u00e1 fr\u00e1 \u00feessum \u00e1rum og uppg\u00f6tva\u00f0i, a\u00f0 auk \u00feeirra Gillispies og Hempels, voru tveir a\u00f0rir pr\u00f3fessorar \u00e1 n\u00e1msbrautinni um s\u00f6gu og heimspeki v\u00edsinda. Annar var st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingurinn <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Salomon_Bochner\">Salomon Bochner<\/a>, h\u00f6fundur hins \u00e1hugaver\u00f0a, en s\u00e9rviskulega, greinasafns <a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/roleofmathematic0000boch\/mode\/2up\">The Role of Mathematics in the Rise of Science<\/a> (1966) sem \u00e9g haf\u00f0i bla\u00f0a\u00f0 \u00ed \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. Hinn var enginn annar en <a href=\"https:\/\/www.mprl-series.mpg.de\/proceedings\/8\/3\/index.html\">Thomas S. Kuhn<\/a>, ma\u00f0ur sem \u00e9g man reyndar ekki til a\u00f0 hafa heyrt nefndan fyrr en \u00e1ratug s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<p>Eitt af \u00fev\u00ed, sem vakti fur\u00f0u m\u00edna \u00ed hugv\u00edsindan\u00e1mskei\u00f0unum, voru hinir \u00e1lnarl\u00f6ngu listar yfir t\u00edmaritsgreinar og b\u00f3karkafla, sem okkur var \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 lesa \u00e1 b\u00f3kasafninu, nokku\u00f0 sem ekki t\u00ed\u00f0kast \u00ed raunv\u00edsindum, \u00fear sem ein kennslub\u00f3k er yfirleitt l\u00e1tin duga. Pr\u00f3fessorarnir l\u00e9tu okkur \u00fe\u00f3 einnig kaupa rit eftir sj\u00e1lfa sig, Gillispie b\u00f3kina <a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/edgeofobjectivit0000gill_d3g5\/page\/n5\/mode\/2up\">The Edge of Objectivity: An Essay in the History of Scientific Ideas<\/a> (1960) og Hempel verki\u00f0 <a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/1966PhilosophyOfNaturalScienceCarlGHempel1\/mode\/2up\">Philosophy of Natural Science<\/a> (1966). Eftir a\u00f0 n\u00e1minu lauk, hef \u00e9g a\u00f0eins flett tvisvar e\u00f0a \u00ferisvar upp \u00ed b\u00f3k Gillispies, \u00e1n \u00feess \u00fe\u00f3 a\u00f0 hafa haft miki\u00f0 gagn af. B\u00f3k Hempels hef \u00e9g ekki opna\u00f0 \u00ed meira en fimmt\u00edu \u00e1r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20193\" aria-describedby=\"caption-attachment-20193\" style=\"width: 309px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20193\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/Palmer_Physical_Laboratory_entrance-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"309\" height=\"412\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Palmer_Physical_Laboratory_entrance-225x300.jpg 225w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Palmer_Physical_Laboratory_entrance-768x1024.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Palmer_Physical_Laboratory_entrance.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 309px) 100vw, 309px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20193\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">\u00c1 \u00e1rum m\u00ednum \u00ed Princeton var <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/SAGA\/PrincetonPhysics.pdf\">e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ideildin<\/a> a\u00f0 mestu \u00ed \u00feessari <a href=\"https:\/\/www.princetonianamuseum.org\/artifact\/a0bf27ab-e82f-4caf-aa35-dc2fb143753b\">flottu g\u00f6mlu byggingu<\/a>. Tveir af frumherjum raunv\u00edsinda \u00ed Bandar\u00edkjunum, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Benjamin_Franklin\">Benjam\u00edn Frankl\u00edn<\/a> (til vinstri) og\u00a0<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Henry\">J\u00f3sef Henry<\/a>\u00a0(til h\u00e6gri), g\u00e6ta inngangsins. Mynd: Wikipedia.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c9g get ekki loki\u00f0 \u00feessum s\u00e9rv\u00f6ldu minningarbrotum fr\u00e1 Princeton \u00e1n \u00feess a\u00f0 minnast \u00e1 hi\u00f0 \u00e1hrifamikla rit, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Men_of_Mathematics\">Men of Mathematics<\/a> (1937), eftir E.T. Bell, sem \u00e9g las m\u00e9r til mikillar \u00e1n\u00e6gju \u00e1 \u00feeim \u00e1rum. B\u00f3kin er safn r\u00f3mant\u00edskra hetjusagna um merka st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0inga fyrri t\u00edma. \u00de\u00f3tt l\u00f6ggiltir sagnfr\u00e6\u00f0ingar telji hana verulega s\u00f6guskakka og fulla af villum, er h\u00fan eitt vins\u00e6lasta rit allra t\u00edma um s\u00f6gu st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0innar. \u00deeir eru \u00f3f\u00e1ir raunv\u00edsindamennirnir, sem \u00feakka henni \u00e1huga sinn \u00e1 st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i og skyldum greinum. \u00deess ber einnig a\u00f0 geta, a\u00f0 sagan af Galois, sem \u00e1\u00f0ur var minnst \u00e1, er \u00edslensk \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 20. kafla \u00feessa verks.<\/p>\n<p>\u00c9g h\u00f3f kennslu vi\u00f0 MR hausti\u00f0 1970, upphaflega \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i, en flj\u00f3tlega b\u00e6ttust st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i og stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i vi\u00f0. Af hreinni skyldur\u00e6kni leita\u00f0ist \u00e9g jafnan vi\u00f0 a\u00f0 gl\u00e6\u00f0a \u00e1huga nemenda \u00e1 s\u00f6gu fr\u00e6\u00f0anna me\u00f0 vel v\u00f6ldum innskotum, sem oftar en ekki studdust vi\u00f0 stuttaralega umfj\u00f6llun kennslub\u00f3kanna. \u00c9g ver\u00f0 a\u00f0 j\u00e1ta, a\u00f0 \u00e9g var ekki, frekar en a\u00f0rir raunv\u00edsindakennarar \u00ed menntask\u00f3lum \u00feess t\u00edma, s\u00e9rlega me\u00f0vita\u00f0ur um \u00fea\u00f0, hversu \u00f3s\u00f6guleg sl\u00edk \u201es\u00f6gukennsla\u201c er. \u00cd dag veit \u00e9g betur, en get \u00fev\u00ed mi\u00f0ur ekki bent \u00e1 nein g\u00f3\u00f0 r\u00e1\u00f0 til \u00farb\u00f3ta. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri \u00fe\u00e1 helst, a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a nemendum upp \u00e1 valn\u00e1mskei\u00f0 \u00ed alv\u00f6ru v\u00edsindas\u00f6gu, eins og gert hefur veri\u00f0 vi\u00f0 H\u00cd fr\u00e1 1980. En \u00fe\u00e1 vaknar strax spurningin um \u00fea\u00f0, hverjir \u00e6ttu a\u00f0 kenna sl\u00edk n\u00e1mskei\u00f0.<\/p>\n<p>Frekari umr\u00e6\u00f0u um \u00feetta kennslufr\u00e6\u00f0ilega efni m\u00e1 me\u00f0al annars finna \u00ed eftirfarandi heimildum:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">H. Pell, 2019: <a href=\"https:\/\/www.aip.org\/history-programs\/niels-bohr-library\/ex-libris-universum\/harvard-project-physics-role-history\">Harvard Project Physics: The Role of History in Science Curriculum<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">G. Holton, 2003: <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1023\/B:SCED.0000004544.55635.40\">The Project Physics Course, Then and Now<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">F. Seroglou &amp; P. Koumaras, 2001: <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/content\/pdf\/10.1023\/A:1008702000098.pdf\">The Contribution of the History of Physics in Physics Education: A Review<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">G. Holton &amp; S.G. Brush, 2001: <a href=\"http:\/\/mis.kp.ac.rw\/admin\/admin_panel\/kp_lms\/files\/digital\/SelectiveBooks\/Physics\/Physics%20the%20Human%20Adventure-%20From%20Copernicus%20to%20Einstein%20and%20Beyond%5bTeam%20Nanban%5dtmrg.pdf\">Physics, the Human Adventure: From Copernicus to Newton and Beyond<\/a>. B\u00f3kinni fylgir s\u00e9rst\u00f6k <a href=\"https:\/\/ipst.umd.edu\/physics-bibliography\">heimildaskr\u00e1<\/a>. Sj\u00e1 einnig <a href=\"https:\/\/physicstoday.scitation.org\/doi\/10.1063\/1.1420555\">ums\u00f6gn<\/a>.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00c1 \u00feessum \u00e1rum var hugur minn n\u00e6r eing\u00f6ngu bundinn vi\u00f0 raunv\u00edsindi, einkum \u00fe\u00f3 e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i. \u00c9g f\u00e9kk fr\u00ed fr\u00e1 kennslunni til a\u00f0 lj\u00faka MS-pr\u00f3fi \u00ed faginu vi\u00f0 Wisconsinh\u00e1sk\u00f3la \u00e1ri\u00f0 1974 og byrja\u00f0i svo a\u00f0 kenna s\u00f6mu greinar og \u00e1\u00f0ur \u00ed MR, en me\u00f0 n\u00fdjum \u00e1herslum, s\u00e9rstaklega \u00fe\u00f3 \u00ed stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0inni.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20167\" aria-describedby=\"caption-attachment-20167\" style=\"width: 480px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20167\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/EHG_1978-300x208.jpeg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"333\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/EHG_1978-300x208.jpeg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/EHG_1978-768x533.jpeg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/EHG_1978.jpeg 952w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20167\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">Undirrita\u00f0ur vi\u00f0 stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0ikennslu \u00ed MR hausti\u00f0 1977. Lj\u00f3smynd: Sk\u00fali Sigur\u00f0sson.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00cd n\u00e1minu haf\u00f0i \u00e9g \u00f6\u00f0last sta\u00f0g\u00f3\u00f0a undirst\u00f6\u00f0u\u00feekkingu \u00ed <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Introduction_to_general_relativity\">almennu afst\u00e6\u00f0iskenningunni<\/a> og eftir heimkomuna h\u00e9lt \u00e9g henni vi\u00f0 me\u00f0 frekari lestri, einkum um <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Black_hole\">svarthol<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Neutron_star\">nifteindastj\u00f6rnur<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gravitational_wave\">\u00feyngdarbylgjur<\/a> og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Physical_cosmology\">heimsfr\u00e6\u00f0i<\/a>. \u00dea\u00f0 var\u00f0 svo aftur til \u00feess, a\u00f0 \u00e9g s\u00f3tti s\u00e9rstakan haustsk\u00f3la \u00ed kennilegri stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i \u00e1 vegum <a href=\"https:\/\/www.nordita.org\/aboutus\/history\/index.php\">Nordita<\/a> \u00ed Kaupmannah\u00f6fn \u00ed n\u00f3vember 1975. \u00dea\u00f0 er \u00feeim haustsk\u00f3la a\u00f0 \u00feakka (e\u00f0a kenna), a\u00f0 \u00e9g \u00e1tti eftir a\u00f0 leggja megin\u00e1herslu \u00e1 sl\u00edk fr\u00e6\u00f0i n\u00e6stu 35 \u00e1rin.<\/p>\n<p>Sumari\u00f0 1977 s\u00f3tti \u00e9g heimsfr\u00e6\u00f0ir\u00e1\u00f0stefnu \u00ed Cambridge \u00ed Englandi og rakst \u00fear \u00e1 b\u00f3kina <a href=\"https:\/\/www.basicbooks.com\/titles\/steven-weinberg\/the-first-three-minutes\/9780465024377\/\">The First Three Minutes<\/a> eftir bandar\u00edska e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0inginn <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2021\/07\/26\/i-minningu-stevens-weinberg-1933-2021\/\">Steven Weinberg<\/a>. \u00cd \u00feessu \u00e1hrifamikla verki er s\u00e9rst\u00f6k \u00e1hersla l\u00f6g\u00f0 \u00e1 \u00f6rbylgjukli\u00f0inn og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Discovery_of_cosmic_microwave_background_radiation#History\">s\u00f6gu ranns\u00f3kna \u00e1 honum<\/a>. \u00cd dag tel \u00e9g, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 s\u00fa s\u00f6guumfj\u00f6llun, sem vakti fyrir alv\u00f6ru \u00e1huga minn \u00e1 s\u00f6gu heimsfr\u00e6\u00f0innar og \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 \u00e1 s\u00f6gu e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i og stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i, \u00e1huga sem hefur fylgt m\u00e9r alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20172\" aria-describedby=\"caption-attachment-20172\" style=\"width: 281px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20172\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/The_First_Three_Minutes_first_edition-copy-187x300.jpg\" alt=\"\" width=\"281\" height=\"451\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/The_First_Three_Minutes_first_edition-copy-187x300.jpg 187w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/The_First_Three_Minutes_first_edition-copy.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 281px) 100vw, 281px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20172\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">Hi\u00f0 s\u00edgilda al\u00fe\u00fd\u00f0urit Weinbergs kom \u00fat \u00ed \u00edslenskri \u00fe\u00fd\u00f0ingu \u00e1ri\u00f0 1998 undir heitinu <a href=\"https:\/\/hib.is\/vara\/ar-var-alda\/\">\u00c1r var alda<\/a>.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Hausti\u00f0 1978 h\u00f3f \u00e9g ranns\u00f3knir \u00ed stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i hj\u00e1 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2017\/10\/10\/i-tilefni-af-sextiu-ara-afmaeli-nordita\/\">Nordita<\/a> \u00ed Kaupmannah\u00f6fn og einbeitti m\u00e9r a\u00f0 kennilegum athugunum \u00e1 varmaeiginleikum og k\u00f3lnun nifteindastjarna n\u00e6stu \u00ferj\u00fa \u00e1rin. H\u00fasn\u00e6\u00f0i\u00f0, sem Nordita haf\u00f0i til umr\u00e1\u00f0a, var hluti af <a href=\"https:\/\/nbi.ku.dk\/english\/www\/institute\/History\/\">Niels Bohr stofnuninni<\/a> og \u00fear sveif andi s\u00f6gunnar svo sannarlega yfir v\u00f6tnunum. Ekki \u00feurfti anna\u00f0 en heims\u00e6kja a\u00f0al fyrirlestrasalinn, <em>Auditorium A<\/em>, til a\u00f0 rekast \u00e1 myndir af <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3312122#page\/n3\/mode\/2up\">T\u00fdch\u00f3 Brahe<\/a>, <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/SAGA\/Roemer.pdf\">Ole R\u00f6mer<\/a>, <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2019\/09\/09\/h-c-orsted-bein-og-obein-ahrif-hans-a-islendinga-og-upphaf-kennslu-i-edlisfraedi-og-stjornufraedi-vid-reykjavikurskola\/\">H.C. \u00d6rsted<\/a> og a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=8293\">Niels Bohr<\/a> sj\u00e1lfum. \u00dear h\u00e9kk einnig \u00e1 vegg hin \u00feekkta mynd af nokkrum af helstu frumherjum skammtafr\u00e6\u00f0innar, sitjandi \u00e1 s\u00f6mu h\u00f6r\u00f0u bekkjunum og okkur var bo\u00f0i\u00f0 upp \u00e1 h\u00e1lfri \u00f6ld s\u00ed\u00f0ar:<\/p>\n<figure id=\"attachment_20176\" aria-describedby=\"caption-attachment-20176\" style=\"width: 491px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20176\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/NBI_AudA_1930-300x217.jpg\" alt=\"\" width=\"491\" height=\"355\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/NBI_AudA_1930-300x217.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/NBI_AudA_1930.jpg 428w\" sizes=\"auto, (max-width: 491px) 100vw, 491px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20176\" class=\"wp-caption-text\">\u00de\u00e1tttakendur \u00e1 fr\u00e6gri r\u00e1\u00f0stefnu um skammtafr\u00e6\u00f0i \u00ed <em>Autitorium A <\/em>\u00e1 <a href=\"https:\/\/nbi.ku.dk\/english\/www\/institute\/History\/\">Niels Bohr stofnuninnini<\/a> \u00e1ri\u00f0 1930. \u2013 Fyrsta r\u00f6\u00f0 fr\u00e1 vinstri: <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Oskar_Klein\">Oskar Klein<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Niels_Bohr\">Niels Bohr<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Werner_Heisenberg\">Werner Heisenberg<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Wolfgang_Pauli\">Wolfgang Pauli<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/George_Gamow\">George Gamow<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lev_Landau\">Lev Landau<\/a> og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hans_Kramers\">Hendrik Kramers<\/a>. \u00cd annarri r\u00f6\u00f0 sitja m.a. \u00feeir <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rudolf_Peierls\">Rudolf Peierls<\/a> (milli Heisenbergs og Pauli) og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Felix_Bloch\">Felix Bloch<\/a> (\u00e1 bak vi\u00f0 Gamow). Lj\u00f3smynd: Niels Bohr Archive.<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c1 \u00feessum Kaupmannahafnar\u00e1rum f\u00e9kk \u00e9g \u00fatr\u00e1s fyrir v\u00edsindas\u00f6gu\u00e1hugann me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e6ta eldsnemma \u00e1 stofnunina, einu sinni e\u00f0a tvisvar \u00ed viku, og lesa m\u00e9r til \u00ed \u00fdmsum b\u00f3kum og t\u00edmaritum \u00e1 b\u00f3kasafninu. Um n\u00eduleyti\u00f0 f\u00f3r \u00e9g svo \u00e1 skrifstofuna, f\u00e9kk \u00e9g m\u00e9r kaffi og t\u00f3k til vi\u00f0 vi\u00f0fangsefni dagsins \u00ed stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i. \u00c9g f\u00f3r frekar dult me\u00f0 \u00feessa aukavinnu, enda sennilega haldinn sektarkennd yfir \u00fev\u00ed a\u00f0 ey\u00f0a t\u00edmanum \u00ed anna\u00f0 en e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ina. Lesturinn var m\u00e9r \u00fe\u00f3 mikils vir\u00f0i og \u00e1tti eftir a\u00f0 koma \u00ed g\u00f3\u00f0ar \u00fearfir, ekki s\u00ed\u00f0ur en a\u00f0rar ranns\u00f3knir sem \u00e9g stunda\u00f0i \u00e1 Nordita.<\/p>\n<p>Eftir a\u00f0 hafa loki\u00f0 lic. scient. (= ph.d.) pr\u00f3fi \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i fr\u00e1 Kaupmannahafnarh\u00e1sk\u00f3la hausti\u00f0 1981, h\u00f3f \u00e9g a\u00f0 kenna stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 H\u00cd og var\u00f0 sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur vi\u00f0 Raunv\u00edsindastofnun H\u00e1sk\u00f3lans. Jafnframt \u00fev\u00ed a\u00f0 stunda ranns\u00f3knir \u00e1 m\u00ednu eigin s\u00e9rsvi\u00f0i \u00ed samvinnu vi\u00f0 erlenda og s\u00ed\u00f0ar innlenda v\u00edsindamenn, h\u00f3f \u00e9g \u00f3be\u00f0inn a\u00f0 leggja grunn a\u00f0 frekari uppbyggingu stjarnv\u00edsinda h\u00e9r \u00e1 landi, me\u00f0al annars me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 berjast fyrir aukinni kennslu og ranns\u00f3knum \u00ed greininni vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann. Samhli\u00f0a \u00feessu vann \u00e9g a\u00f0 almennri kynningu \u00e1 stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i og reyndi me\u00f0 \u00fdmsum h\u00e6tti a\u00f0 efla pers\u00f3nuleg tengsl innan hins \u00fe\u00e1 f\u00e1menna h\u00f3ps \u00edslenskra stjarnv\u00edsindamanna. \u00deessi starfsemi var\u00f0 a\u00f0 lokum til \u00feess, a\u00f0 \u00e9g var fastr\u00e1\u00f0inn sem kennari vi\u00f0 H\u00cd \u00e1ri\u00f0 1991. Hafi einhver \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 kynna s\u00e9r atbur\u00f0ar\u00e1sina n\u00e1nar, m\u00e1 finna h\u00e9r nokkur s\u00f6gubrot til vi\u00f0b\u00f3tar:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Einar H. Gu\u00f0mundsson, 2018: <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2018\/11\/25\/stjarnvisindafelag-islands-30-ara\/\">Stjarnv\u00edsindaf\u00e9lag \u00cdslands 30 \u00e1ra<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Einar H. Gu\u00f0mundsson, 2017: <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2017\/10\/10\/i-tilefni-af-sextiu-ara-afmaeli-nordita\/\">\u00cd tilefni af sext\u00edu \u00e1ra afm\u00e6li NORDITA<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Einar H. Gu\u00f0mundsson, 2017: <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2017\/09\/26\/tuttugu-gjoful-ar-med-norraena-stjornusjonaukanum\/\">Tuttugu gj\u00f6ful \u00e1r me\u00f0 Norr\u00e6na stj\u00f6rnusj\u00f3naukanum<\/a>.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 10pt\">Sj\u00e1 einnig: <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2019\/09\/24\/nutima-stjarnedlisfraedi-verk-eftir-einar-h-gudmundsson-og-medhofunda\/\">N\u00fat\u00edma stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i &#8211; \u00ddmis verk eftir Einar H. Gu\u00f0mundsson og me\u00f0h\u00f6funda<\/a>.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00c1 \u00feessum fyrstu \u00e1rum var ekki mikill t\u00edmi afgangs fyrir \u00e1hugam\u00e1l eins og v\u00edsindas\u00f6gu. S\u00f6gugr\u00faski\u00f0 l\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 mestu \u00ed dvala vel fram yfir mi\u00f0jan n\u00edunda \u00e1ratuginn. \u00de\u00e1 ger\u00f0ist \u00fea\u00f0 einn daginn, a\u00f0 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6785043\">Ott\u00f3 J. Bj\u00f6rnsson<\/a> st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur v\u00e9k s\u00e9r a\u00f0 m\u00e9r \u00e1 f\u00f6rnum vegi og f\u00f3r a\u00f0 spyrja mig um Rasmus Lievog stj\u00f6rnumeistara, eins og ekkert v\u00e6ri sj\u00e1lfsag\u00f0ara. \u00c9g kom algj\u00f6rlega af fj\u00f6llum og var\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0urkenna vankunn\u00e1ttu m\u00edna, enda haf\u00f0i \u00e9g aldrei heyrt minnst \u00e1 \u00feennan forvera minn. \u00cd lj\u00f3s kom, a\u00f0 Ott\u00f3 vissi sj\u00e1lfur \u00f3sk\u00f6p l\u00edti\u00f0 um Lievog og mundi heldur ekki \u00ed svipinn, hvar hann haf\u00f0i heyrt e\u00f0a s\u00e9\u00f0 nafni\u00f0. \u00dea\u00f0 var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 \u00e9g \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 kanna m\u00e1li\u00f0 n\u00e1nar.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>S\u00f6gugr\u00faski\u00f0 hefst fyrir alv\u00f6ru<\/em><\/p>\n<p>Segja m\u00e1, a\u00f0 hi\u00f0 s\u00e9rkennilega samtal okkar Ott\u00f3s hafi marka\u00f0 upphafi\u00f0 a\u00f0 gr\u00faski m\u00ednu \u00e1 s\u00f6gu raunv\u00edsinda \u00e1 \u00cdslandi. \u00c9g fann t\u00edma til a\u00f0 heims\u00e6kja Landsb\u00f3kasafni\u00f0, sem \u00fe\u00e1 var \u00e1 Hverfisg\u00f6tunni, og uppg\u00f6tva\u00f0i \u00fear flj\u00f3tlega \u00fdmsar gersemar, me\u00f0al annars <a href=\"https:\/\/handrit.is\/manuscript\/list\/people\/RasLie001\">stjarnm\u00e6lingab\u00e6kur Lievogs<\/a> \u00e1 handritadeildinni og s\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst <a href=\"Landfr\u00e6\u00f0issaga%20I\u0301slands\">Landfr\u00e6\u00f0iss\u00f6gu I\u0301slands<\/a>, hi\u00f0 fr\u00e1b\u00e6ra verk <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/\u00deorvaldur_Thoroddsen\">\u00deorvalds Thoroddsen<\/a>. Leit \u00ed hinum \u00fdmsu yfirlitsritum um s\u00f6gu \u00cdslands eftir sagnfr\u00e6\u00f0inga tuttugustu aldar leiddi og sm\u00e1m saman \u00ed lj\u00f3s, a\u00f0 <em>Landfr\u00e6\u00f0issagan<\/em> var helsta heimild \u00feeirra allra um i\u00f0kun n\u00e1tt\u00faruv\u00edsinda h\u00e9r \u00e1 landi, allt fr\u00e1 si\u00f0askiptum til loka n\u00edtj\u00e1ndu aldar.<\/p>\n<p>Hva\u00f0 sj\u00e1lfan mig var\u00f0ar, var <em>Landfr\u00e6\u00f0issagan<\/em> g\u00edfurlega mikilv\u00e6g, H\u00fan spara\u00f0i m\u00e9r \u00f3m\u00e6lda vinnu vi\u00f0 leit a\u00f0 heimildum og ger\u00f0i m\u00e9r m\u00f6gulegt a\u00f0 kortleggja \u00ed st\u00f3rum dr\u00e1ttum s\u00f6gu raunv\u00edsinda (\u00fe.e. stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i, e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i og st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i) \u00e1 \u00cdslandi fram til \u00e1rsins 1900. \u00dear komu ne\u00f0anm\u00e1lsgreinarnar ekki a\u00f0 minna gagni en megintextinn. Sem stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur haf\u00f0i \u00e9g n\u00e1tt\u00farulega enga reynslu af sagnfr\u00e6\u00f0iranns\u00f3knum, og til a\u00f0 n\u00e1 \u00e1ttum, t\u00f3k \u00e9g saman pers\u00f3nulega skr\u00e1, sem \u00e9g kalla\u00f0i \u201eSafn til s\u00f6gu stjarnv\u00edsinda \u00e1 \u00cdslandi\u201c. H\u00fan var a\u00f0 grunninum til samsafn uppl\u00fdsinga \u00far <em>Landfr\u00e6\u00f0iss\u00f6gunni<\/em>, en n\u00e6stu \u00ferj\u00fa \u00e1rin e\u00f0a svo h\u00e9lt \u00e9g \u00e1fram a\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0 hana minnisatri\u00f0um bygg\u00f0um \u00e1 eigin s\u00f6gugr\u00faski.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20168\" aria-describedby=\"caption-attachment-20168\" style=\"width: 279px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20168\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/Thorvaldur_Thoroddsen_by_Sostrene_Schiotz-238x300.jpg\" alt=\"\" width=\"279\" height=\"351\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Thorvaldur_Thoroddsen_by_Sostrene_Schiotz-238x300.jpg 238w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Thorvaldur_Thoroddsen_by_Sostrene_Schiotz.jpg 285w\" sizes=\"auto, (max-width: 279px) 100vw, 279px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20168\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=58559\">\u00deorvaldur Thoroddsen<\/a> (1855-1921) hausti\u00f0 1895. Me\u00f0 st\u00f3rvirkinu <a href=\"https:\/\/landsbokasafn.is\/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&amp;cntnt01articleid=1602&amp;cntnt01origid=40&amp;cntnt01detailtemplate=LBS_KjorgripurDetail&amp;cntnt01returnid=40\">Landfr\u00e6\u00f0issaga \u00cdslands<\/a> (1892-1904) ruddi hann brautina fyrir \u00e1hugamenn um s\u00f6gu n\u00e1tt\u00faruv\u00edsinda \u00e1 \u00cdslandi. Lj\u00f3smynd: S\u00f8strene Schi\u00f8tz.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c9g man ekki til a\u00f0 hafa haft neina me\u00f0vita\u00f0a \u00e1\u00e6tlun \u00ed huga \u00ed upphafi, e\u00f0a sett m\u00e9r s\u00e9rst\u00f6k markmi\u00f0 me\u00f0 gr\u00faskinu. \u00dearna var fyrst og fremst um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a einsk\u00e6ra forvitni um \u00feekkingu \u00cdslendinga fyrri t\u00edma \u00e1 stjarnv\u00edsindum, hva\u00f0an s\u00fa \u00feekking v\u00e6ri komin og hvernig forverar okkar hef\u00f0u beitt henni. Um \u00feetta leyti var \u00e9g reyndar a\u00f0 berjast fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 stjarnv\u00edsindin yr\u00f0u vi\u00f0urkennd sem fullgildur me\u00f0limur \u00ed \u00edslensku v\u00edsindasamf\u00e9lagi. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 hafa vaki\u00f0 einhverja dulda \u00fe\u00f6rf hj\u00e1 m\u00e9r til a\u00f0 uppl\u00fdsa umhverfi\u00f0 um s\u00f6gu greinarinnar h\u00e9r \u00e1 landi og benda jafnframt \u00e1, a\u00f0 stjarnv\u00edsinda\u00feekking v\u00e6ri mikilv\u00e6gur \u00fe\u00e1ttur \u00ed \u00edslenskri menningu.<\/p>\n<p>\u00c9g ger\u00f0i m\u00e9r flj\u00f3tlega grein fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 ekki n\u00e6g\u00f0i a\u00f0 leita uppl\u00fdsinga eing\u00f6ngu \u00ed \u00edslenskum b\u00f3kum og\u00a0 skjalas\u00f6fnum, heldur \u00feyrfti \u00e9g einnig a\u00f0 kynna m\u00e9r bakgrunninn, \u00fea\u00f0 er a\u00f0 segja s\u00f6gu raunv\u00edsinda \u00ed Danm\u00f6rku og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega \u00fer\u00f3unina vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann \u00ed Kaupmannah\u00f6fn. Svo heppilega vildi til, a\u00f0 \u00e1 t\u00edmabilinu 1984 til 2006 var \u00e9g \u00ed \u00f6flugu ranns\u00f3knarsamstarfi vi\u00f0 v\u00edsindamenn \u00ed Kaupmannah\u00f6fn og sinnti jafnframt \u00fdmsum stj\u00f3rnunar- og nefndarst\u00f6rfum vi\u00f0 Nordita og Norr\u00e6na stj\u00f6rnusj\u00f3naukann. Af \u00feeim s\u00f6kum dvaldist \u00e9g oft \u00ed okkar gamla h\u00f6fu\u00f0sta\u00f0 og gat nota\u00f0 fr\u00edstundirnar til a\u00f0 heims\u00e6kja d\u00f6nsk b\u00f3ka- og skjalas\u00f6fn sem og fornb\u00f3kaverslanir. \u00deannig kom \u00e9g m\u00e9r upp talsver\u00f0u heimildasafni, sem kemur a\u00f0 g\u00f3\u00f0um notum, enn \u00feann dag \u00ed dag.<\/p>\n<p>Lengstu heims\u00f3knirnar voru yfirleitt a\u00f0 sumri til og \u00fe\u00e1 sl\u00f3st \u00e9g \u00ed h\u00f3p \u201efarfuglanna\u201c, en \u00fea\u00f0 voru v\u00edsindamenn, sem heims\u00f3ttu Nordita og\/e\u00f0a Niels Bohr stofnunina reglulega a\u00f0 sumarlagi og fengu \u00fear skrifstofua\u00f0st\u00f6\u00f0u. \u00a0Strax fyrsta sumari\u00f0 kynntist \u00e9g \u00f6\u00f0rum farfugli, <a href=\"https:\/\/nbia.nbi.ku.dk\/members\/jackson\/\">Andy Jackson<\/a>, skarpg\u00e1fu\u00f0um bandar\u00edskum e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingi fr\u00e1 <a href=\"https:\/\/www.stonybrook.edu\/commcms\/physics\/index.php\">Stony Brook<\/a>, sem \u00e1vallt var gaman a\u00f0 hitta \u00e1 kaffiter\u00edunni \u00ed h\u00e1deginu. \u00cd kringum 1990 f\u00e9kk hann mikinn \u00e1huga \u00e1 H.C. \u00d6rsted og verkum hans, og eftir a\u00f0 hann var\u00f0 pr\u00f3fessor vi\u00f0 Kaupmannahafnarh\u00e1sk\u00f3la, \u00e1ri\u00f0 1995, vann hann \u00fea\u00f0 afrek a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a, \u00e1samt eiginkonu sinni Karenu Jelved, margar af helstu v\u00edsindaritsm\u00ed\u00f0um \u00d6rsteds \u00e1 ensku og gefa \u00fat \u00ed n\u00fa vel \u00feekktri b\u00f3k, <a href=\"https:\/\/books.google.is\/books?id=kVYABAAAQBAJ&amp;source=gbs_navlinks_s\">Selected Scientific Works of Hans Christian \u00d8rsted<\/a> (1998). Andy \u00e1tti \u00fea\u00f0 til a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a okkur farfuglana um hugmyndaheim \u00d6rsteds yfir h\u00e1degisver\u00f0inum og \u00fdmislegt af \u00fev\u00ed sem hann sag\u00f0i, kom m\u00e9r a\u00f0 g\u00f3\u00f0um notum nokkrum \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar, \u00feegar \u00e9g var a\u00f0 undirb\u00faa grein m\u00edna um <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?gegnirId=000819528\">Bj\u00f6rn Gunnlaugsson og n\u00e1tt\u00faruspekina \u00ed Nj\u00f3lu<\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20169\" aria-describedby=\"caption-attachment-20169\" style=\"width: 373px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20169\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/AndyJackson_-2011-300x210.jpg\" alt=\"\" width=\"373\" height=\"261\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/AndyJackson_-2011-300x210.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/AndyJackson_-2011-1024x716.jpg 1024w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/AndyJackson_-2011-768x537.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/AndyJackson_-2011-1536x1074.jpg 1536w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/AndyJackson_-2011-2048x1432.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 373px) 100vw, 373px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20169\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">E\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingurinn <a href=\"https:\/\/uniavisen.dk\/en\/h-c-oersted-knew-how-to-have-good-ideas\/\">Andrew D. Jackson<\/a> \u00e1ri\u00f0 2011 me\u00f0 b\u00f3kina <a href=\"https:\/\/www.youreconomicwebsite.com\/det-kongelige-danske-videnskabernes-selskab\/shop\/product\/the-travel-letters-of-h-c-orsted-1\">The Travel Letters of H. C. \u00d8rsted<\/a>, sem hann vann a\u00f0 \u00e1samt konu sinni, Karenu Jelved. Lj\u00f3smynd: A. Bartle.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Undir lok n\u00edunda \u00e1ratugarins kynnti Andy mig fyrir enn einum farfuglinum, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abraham_Pais\">Abraham Pais<\/a>, \u00feekktum kennilegum e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingi, sem veri\u00f0 haf\u00f0i \u00ed fremstu r\u00f6\u00f0 \u00f6reindafr\u00e6\u00f0inga \u00e1 \u00feri\u00f0ja fj\u00f3r\u00f0ungi tuttugustu aldar og g\u00f3\u00f0kunningi manna eins og Bohrs, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Albert_Einstein\">Einsteins<\/a>, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Murray_Gell-Mann\">Gell-Manns<\/a> og <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/J._Robert_Oppenheimer\">Oppenheimers<\/a>. \u00c1 efri \u00e1rum haf\u00f0i Pais sn\u00fai\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0i og sent fr\u00e1 s\u00e9r <a href=\"https:\/\/books.google.is\/books?id=KdaiZDaB7TgC&amp;source=gbs_navlinks_s\">\u00e6vis\u00f6gu Einsteins<\/a> (1982), verk sem hann haf\u00f0i hloti\u00f0 miki\u00f0 lof fyrir. \u00deegar \u00e9g hitti hann fyrst, haf\u00f0i hann einnig loki\u00f0 vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.amazon.com\/Inward-Bound-Matter-Forces-Physical\/dp\/0198519974\">Inward Bound<\/a> (1986), magna\u00f0 yfirlitsrit um s\u00f6gu \u00f6reindafr\u00e6\u00f0innar til 1985. Hann var n\u00fa me\u00f0 a\u00f0st\u00f6\u00f0u vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.nbarchive.dk\/\">Niels Bohr skjalasafni\u00f0<\/a> til a\u00f0 vinna a\u00f0 <a href=\"https:\/\/books.google.is\/books?id=b-VBDgAAQBAJ&amp;source=gbs_navlinks_s\">\u00e6vis\u00f6gu Bohrs<\/a>, sem kom \u00fat sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20170\" aria-describedby=\"caption-attachment-20170\" style=\"width: 358px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20170\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/A_Pais_1983-300x206.jpg\" alt=\"\" width=\"358\" height=\"246\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/A_Pais_1983-300x206.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/A_Pais_1983-1024x701.jpg 1024w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/A_Pais_1983-768x526.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/A_Pais_1983.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 358px) 100vw, 358px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20170\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">E\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingurinn og v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingurinn <a href=\"http:\/\/www.nasonline.org\/publications\/biographical-memoirs\/memoir-pdfs\/abraham-pais.pdf\">Abraham Pais<\/a> (1918-2000) \u00e1ri\u00f0 1983.<a href=\"https:\/\/www.aps.org\/programs\/honors\/prizes\/pais.cfm\"> V\u00edsindas\u00f6guver\u00f0laun<\/a> Bandar\u00edska e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0if\u00e9lagsins eru vi\u00f0 hann kennd.<br \/>\u00a0Lj\u00f3smynd: AIP Emilio Segr\u00e8 Visual Archives.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c9g get ekki sagt, a\u00f0 \u00e9g hafi \u00e1tt mikil samskipti vi\u00f0 Pais, enda m\u00e1 segja, a\u00f0 himinn og haf hafi skili\u00f0 okkur a\u00f0, ekki s\u00edst hva\u00f0 var\u00f0ar aldur, reynslu og \u00feekkingu. \u00de\u00e1 sjaldan vi\u00f0 spj\u00f6llu\u00f0um \u00ed h\u00e1deginu, vildi hann hvorki tala um e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i n\u00e9 s\u00f6gu, heldur einungis um daglegt l\u00edf \u00ed Kaupmannah\u00f6fn og n\u00fdjustu fj\u00f6lmi\u00f0lafr\u00e9ttir. \u00c9g haf\u00f0i \u00fe\u00f3 verulegt gagn af b\u00f3kum hans og greinum, b\u00e6\u00f0i \u00fe\u00e1 og s\u00ed\u00f0ar. Hann var m\u00e9r einnig \u00e1 vissan h\u00e1tt fyrirmynd, einkum sem yfirl\u00e6tislaus fulltr\u00fai \u00feeirra v\u00edsindamanna, sem ekki telja \u00fea\u00f0 fyrir ne\u00f0an vir\u00f0ingu s\u00edna a\u00f0 fjalla um s\u00f6gu og hugmyndagrundv\u00f6ll eigin fr\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessu sambandi \u00e6tti \u00e9g einnig a\u00f0 nefna stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0inginn <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Donald_Edward_Osterbrock\">Donald Osterbrock<\/a>, sem \u00e9g var svo heppinn a\u00f0 kynntist l\u00edtilega \u00e1 heimsfr\u00e6\u00f0ir\u00e1\u00f0stefnu \u00ed Kaupmannah\u00f6fn sumari\u00f0 1977. Hann var einn af \u00feeim m\u00f6rgu raunv\u00edsindam\u00f6nnum, sem gerst h\u00f6f\u00f0u v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingar \u00e1 efri \u00e1rum. \u00c1 \u00fev\u00ed svi\u00f0i skila\u00f0i hann miklu verki me\u00f0 greinum og b\u00f3kum, einkum um s\u00f6gu stjarnv\u00edsinda \u00ed Kaliforn\u00edu \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu og tuttugustu \u00f6ld.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20171\" aria-describedby=\"caption-attachment-20171\" style=\"width: 293px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20171\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/DonOsterbrock_1997_stor-236x300.jpg\" alt=\"\" width=\"293\" height=\"372\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/DonOsterbrock_1997_stor-236x300.jpg 236w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/DonOsterbrock_1997_stor-768x976.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/DonOsterbrock_1997_stor.jpg 787w\" sizes=\"auto, (max-width: 293px) 100vw, 293px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20171\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">Stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingurinn og v\u00edsindasagn-fr\u00e6\u00f0ingurinn <a href=\"http:\/\/www.nasonline.org\/publications\/biographical-memoirs\/memoir-pdfs\/osterbrock-donald.pdf\">Donald E. Osterbrock<\/a> (1924-2007) \u00ed heims\u00f3kn \u00ed Yerkes stj\u00f6rnuathugunarst\u00f6\u00f0inni \u00e1ri\u00f0 1997. S\u00e9rst\u00f6k <a href=\"https:\/\/had.aas.org\/awards_and_prizes\/osterbrock_book_prize\/\">v\u00edsindas\u00f6guver\u00f0laun<\/a> Bandar\u00edska stjarnv\u00edsindaf\u00e9lagsins eru vi\u00f0 hann kennd.<br \/>\u00a0Lj\u00f3smynd: R. Dreiser.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c1 \u00e1runum 1993-94 h\u00f3f \u00e9g a\u00f0 safna uppl\u00fdsingum um Vestur-\u00cdslendinginn <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2019\/11\/14\/sturla-einarsson-stjornufraediprofessor\/\">Sturlu Einarsson<\/a>, sem veri\u00f0 haf\u00f0i pr\u00f3fessor \u00ed stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i vi\u00f0\u00a0 Kaliforn\u00eduh\u00e1sk\u00f3la \u00ed Berkeley \u00e1 fyrri hluta tuttugustu aldar. \u00c9g leyf\u00f0i m\u00e9r \u00fev\u00ed a\u00f0 skrifa Osterbrock til a\u00f0 kanna, hvort hann vissi eitthva\u00f0 um manninn. Hann br\u00e1st vi\u00f0, b\u00e6\u00f0i flj\u00f3tt og vel, og sendi m\u00e9r margv\u00edsleg g\u00f6gn um Sturlu og st\u00f6rf hans. N\u00fa eru li\u00f0in n\u00e6r \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1r fr\u00e1 \u00feessum samskiptum, og \u00e9g ver\u00f0 \u00fev\u00ed mi\u00f0ur a\u00f0 vi\u00f0urkenna, a\u00f0 \u00e9g hef ekki enn loki\u00f0 vi\u00f0 greinina, sem \u00e9g \u00e6tla\u00f0i a\u00f0 skrifa um Sturlu. \u00dea\u00f0 stendur \u00fe\u00f3 allt til b\u00f3ta, \u00fev\u00ed efni\u00f0 liggur fyrir, og greinin er \u00feegar h\u00e1lf-skrifu\u00f0.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>\u00dat \u00far v\u00edsindas\u00f6gusk\u00e1pnum<\/em><\/p>\n<p>Hausti\u00f0 1988 \u00e1kva\u00f0 \u00e9g a\u00f0 opinbera \u00e1huga minn \u00e1 v\u00edsindas\u00f6gu me\u00f0 stuttum fyrirlestri um <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/SAGA\/lievog1.pdf\">stj\u00f6rnumeistarana Johnson\u00edus og Lievog<\/a> \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnu E\u00f0lisfr\u00e6\u00f0if\u00e9lags \u00cdslands \u00ed Muna\u00f0arnesi. S\u00e1 vettvangur henta\u00f0i m\u00e9r \u00e1g\u00e6tlega og til a\u00f0 s\u00fdna, a\u00f0 \u00e9g hef\u00f0i alls ekki yfirgefi\u00f0 e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ina, \u00fe\u00e1\u00f0i \u00e9g bo\u00f0 m\u00f3tshaldara um a\u00f0 halda einnig yfirlitserindi um ranns\u00f3knir \u00e1 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2019\/09\/SN1987A.pdf\">mikilli stj\u00f6rnusprengingu<\/a>, sem s\u00e9st haf\u00f0i \u00ed St\u00f3ra Magellansk\u00fdinu \u00e1ri\u00f0 \u00e1\u00f0ur.<\/p>\n<p>Sj\u00e1lfum fannst m\u00e9r \u00feessi frumraun m\u00edn \u00ed v\u00edsindas\u00f6gumi\u00f0lun takast b\u00e6rilega og \u00fe\u00e1tt fyrir miklar annir \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum, h\u00e9lt \u00e9g \u00f3trau\u00f0ur \u00e1fram a\u00f0 safna frekara s\u00f6guefni. \u00dea\u00f0 var\u00f0 me\u00f0al annars til \u00feess, a\u00f0 hausti\u00f0 1992 h\u00f3f \u00e9g a\u00f0 kynna m\u00e9r verk Stef\u00e1ns Bj\u00f6rnssonar reiknimeistara, sem var\u00f0veitt voru \u00ed Konungsb\u00f3khl\u00f6\u00f0u \u00ed Kaupmannah\u00f6fn. Me\u00f0 frekara gr\u00faski uppg\u00f6tva\u00f0i \u00e9g flj\u00f3tlega, a\u00f0 Stef\u00e1n haf\u00f0i veri\u00f0 s\u00e1 ma\u00f0ur \u00edslenskur, sem fremstur var \u00ed st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegum l\u00e6rd\u00f3mslistum \u00e1 \u00e1tj\u00e1ndu \u00f6ld.<\/p>\n<p>\u00deessi uppg\u00f6tvun kom m\u00e9r nokku\u00f0 \u00e1 \u00f3vart, \u00fear sem l\u00edti\u00f0 sem ekkert haf\u00f0i veri\u00f0 minnst \u00e1 Stef\u00e1n \u00ed \u00edslenskum s\u00f6gub\u00f3kum fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1 d\u00f6gum \u00deorvalds Thoroddsen. \u00c9g taldi m\u00e9r \u00fev\u00ed skylt a\u00f0 hei\u00f0ra minningu hans me\u00f0 einhverjum h\u00e6tti og greip t\u00e6kif\u00e6ri\u00f0, \u00feegar m\u00e9r var bo\u00f0i\u00f0 a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed m\u00e1l\u00feinginu <em>Um n\u00e1tt\u00faruv\u00edsindi og heimsmynd \u00cdslendinga 1700-1850<\/em>, en \u00fea\u00f0 var haldi\u00f0 hausti\u00f0 1994 \u00e1 vegum <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/F\u00e9lag-um-\u00e1tj\u00e1ndu-aldar-fr\u00e6\u00f0i-205782410183622\/\">F\u00e9lags um \u00e1tj\u00e1ndu aldar fr\u00e6\u00f0i<\/a>. \u00dear h\u00e9lt \u00e9g erindi um Stef\u00e1n, sem birt var auki\u00f0 og endurb\u00e6tt \u00ed <a href=\"http:\/\/www.st\u00e6.is\/sites\/default\/files\/isf\/frb95.pdf\">Fr\u00e9ttabr\u00e9fi \u00cdslenzka st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0af\u00e9lagsins <\/a>\u00a0\u00e1ri\u00f0 eftir (sj\u00e1 bls. 8-27).<\/p>\n<p>Hausti\u00f0 1996 komst skri\u00f0ur \u00e1 umr\u00e6\u00f0urnar um a\u00f0komu \u00cdslendinga a\u00f0 norr\u00e6nu samstarfi um stj\u00f6rnusj\u00f3nauka \u00e1 Kanar\u00edeyjum og sumari\u00f0 1997 var\u00f0 a\u00f0ildin a\u00f0 raunveruleika. Mikil vinna f\u00f3lst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 undirb\u00faa <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2017\/09\/26\/tuttugu-gjoful-ar-med-norraena-stjornusjonaukanum\/\">fyrstu m\u00e6lingarnar<\/a>, sem f\u00f3ru fram strax \u00fe\u00e1 um hausti\u00f0. Einhvern veginn fann \u00e9g \u00fe\u00f3 t\u00edma til a\u00f0 skrifa grein \u00ed <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins<\/em> \u00ed tilefni af 450 \u00e1ra afm\u00e6li <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=3312122\">T\u00fdch\u00f3s Brahe<\/a> (1996) og ganga fr\u00e1 langri ritger\u00f0 um <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?gegnirId=000514418\">G\u00edsla Einarsson sk\u00f3lameistara \u00ed Sk\u00e1lholti<\/a> (1998).<\/p>\n<p>Grein minni um Stef\u00e1n Bj\u00f6rnsson fr\u00e1 1995 haf\u00f0i veri\u00f0 vel teki\u00f0, og \u00fev\u00ed \u00e1kva\u00f0 \u00e9g a\u00f0 kynna verk hans almenningi \u00e1 tveggja alda \u00e1rt\u00ed\u00f0 hans \u00ed vetrarbyrjun 1998. Vandinn var bara s\u00e1, a\u00f0 sum ritanna voru \u00e1 lat\u00ednu, og \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 hafa l\u00e6rt m\u00e1li\u00f0 \u00ed heilt \u00e1r \u00ed MR, treysti \u00e9g m\u00e9r ekki fyllilega til a\u00f0 koma innihaldinu skammlaust til skila. \u00c9g br\u00e1 \u00fe\u00e1 \u00e1 \u00fea\u00f0 r\u00e1\u00f0 a\u00f0 leita hj\u00e1lpar hj\u00e1 <a href=\"https:\/\/heimaslod.is\/index.php\/Eyj\u00f3lfur_Kolbeins_(Ofanleiti)\">Eyj\u00f3lfi Kolbeins<\/a> lat\u00ednukennara. Hann t\u00f3k erindi m\u00ednu lj\u00fafmannlega, gr\u00f3f\u00fe\u00fdddi fyrir mig \u00ferj\u00e1r d\u00edsp\u00fatat\u00edur eftir Stef\u00e1n \u00e1 \u00edslensku og gaf m\u00e9r g\u00f3\u00f0f\u00faslega leyfi til a\u00f0 nota \u00fe\u00fd\u00f0ingarnar a\u00f0 vild. \u00dea\u00f0 ger\u00f0i \u00e9g svo \u00ed Lesb\u00f3kargrein \u00ed okt\u00f3ber 1998:\u00a0<a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=3313934\">Ferhyrningar, halastj\u00f6rnur og grunnmask\u00ednur<\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20173\" aria-describedby=\"caption-attachment-20173\" style=\"width: 293px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20173\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/Eyjo\u0301lfur_H._Kolbeins-214x300.jpg\" alt=\"\" width=\"293\" height=\"411\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20173\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><a href=\"https:\/\/heimaslod.is\/index.php\/Eyj\u00f3lfur_Kolbeins_(Ofanleiti)\">Eyj\u00f3lfur Kolbeins<\/a> cand. mag. (1929-2017) sem n\u00fdst\u00fadent \u00ed kringum 1950. A\u00f0 bei\u00f0ni minni gr\u00f3f\u00fe\u00fdddi hann \u00e1 \u00edslensku samtals 15 fornar latneskar disp\u00fatat\u00edur, texta sem \u00e9g hef s\u00ed\u00f0an nota\u00f0 v\u00ed\u00f0a \u00ed verkum m\u00ednum um s\u00f6gu raunv\u00edsinda \u00e1 \u00cdslandi \u00e1 sautj\u00e1ndu og \u00e1tj\u00e1ndu \u00f6ld. Lj\u00f3smynd: Heimasl\u00f3\u00f0.<br \/><\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00deetta var ekki \u00ed eina skipti\u00f0, sem \u00e9g \u00fe\u00e1\u00f0i \u00f3metanlega a\u00f0sto\u00f0 fr\u00e1 Eyj\u00f3lfi. \u00c1ri\u00f0 2005 f\u00e9kk \u00e9g bo\u00f0 um a\u00f0 halda erindi \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnu, sem haldin var \u00ed tilefni af 400 \u00e1ra afm\u00e6li <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/Brynj%C3%B3lfur_Sveinsson\">Brynj\u00f3lfs biskups Sveinssonar<\/a>. \u00c9g \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 fjalla um heimsmyndina \u00e1 sautj\u00e1ndu og og \u00e1tj\u00e1ndu \u00f6ld og af \u00fev\u00ed tilefni t\u00f3k Eyj\u00f3lfur a\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 gr\u00f3f\u00fe\u00fd\u00f0a hvorki meira n\u00e9 minna en 12 latneskar disp\u00fatat\u00edur eftir \u00fe\u00e1 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2017\/10\/02\/fyrsta-prentada-ritgerdin-um-stjornufraedi-eftir-islenskan-hofund\/\">G\u00edsla \u00deorl\u00e1ksson<\/a> biskup, <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Eorleifur_Halld%C3%B3rsson\">\u00deorleif Halld\u00f3rsson<\/a> rektor og <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2019\/11\/26\/magnus-arason-landmaelingamadur\/\">Magn\u00fas Arason<\/a> landm\u00e6lingamann. \u00deessa miklu vinnu innti hann af hendi endurgjaldslaust og af einsk\u00e6rum \u00e1huga.<\/p>\n<p>M\u00e9r t\u00f3kst einnig a\u00f0 f\u00e1 vin minn, <a href=\"https:\/\/english.hi.is\/starfsfolk\/thv\">\u00deorstein Vilhj\u00e1lmsson<\/a> e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ing, til a\u00f0 a\u00f0sto\u00f0a okkur Eyj\u00f3lf vi\u00f0 fr\u00e1gang \u00e1 handriti m\u00ednu um \u00feetta efni og greinin birtist \u00e1ri\u00f0 2006 \u00ed svokalla\u00f0ri <a href=\"http:\/\/haskolautgafan.hi.is\/brynjolfur_biskup\">Brynj\u00f3lfsb\u00f3k<\/a> undir heitinu <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/SAGA\/Kopernik.pdf\">Heimsmyndin \u00ed ritum l\u00e6r\u00f0ra \u00cdslendinga \u00e1 sautj\u00e1ndu og \u00e1tj\u00e1ndu \u00f6ld<\/a>. \u00deorsteinn \u00fe\u00fdddi s\u00ed\u00f0an ritsm\u00ed\u00f0ina \u00e1 ensku fyrir r\u00e1\u00f0stefnu, sem hann s\u00f3tti \u00ed Krakow \u00ed P\u00f3llandi um hausti\u00f0. H\u00fan birtist \u00ed styttri \u00fatg\u00e1fu sama \u00e1r sem <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/SAGA\/Copernicanism.pdf\">Copernicanism in Iceland<\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20174\" aria-describedby=\"caption-attachment-20174\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20174\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/thorsteinn_vilhjalmsson-233x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"386\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thorsteinn_vilhjalmsson-233x300.jpg 233w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/thorsteinn_vilhjalmsson.jpg 380w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20174\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">E\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingurinn og v\u00edsindasagfr\u00e6\u00f0ingurinn <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=75270\">\u00deorsteinn Vilhj\u00e1lmsson<\/a> \u00e1ri\u00f0 2015. Lj\u00f3smynd \u00far safni \u00deV.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>A\u00f0 \u00f6\u00f0rum \u00f3l\u00f6stu\u00f0um, hafa f\u00e1ir vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands s\u00fdnt m\u00e9r meiri stu\u00f0ning \u00ed s\u00f6gugr\u00faskinu en \u00deorsteinn. \u00dear kom me\u00f0al annars til \u00e1hugi hans \u00e1 s\u00f6gu raunv\u00edsinda \u00e1 \u00cdslandi, en sennilega rann honum einnig bl\u00f3\u00f0i\u00f0 til skyldunnar, \u00fear sem hann haf\u00f0i \u00e1\u00f0ur fulln\u00fdtt s\u00e9r hi\u00f0 akadem\u00edska frelsi til a\u00f0 gera v\u00edsindas\u00f6gu a\u00f0 meginvi\u00f0fangsefni s\u00ednu vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann, \u00ed bland vi\u00f0 \u00f6fluga v\u00edsindami\u00f0lun.<\/p>\n<p>A\u00f0rir hj\u00e1lpsamir samstarfsmenn voru hinir skarpskyggnu og fr\u00f3\u00f0u v\u00edsindamenn <a href=\"https:\/\/jokulljournal.is\/J70p149-151.pdf\">Le\u00f3 Kristj\u00e1nsson<\/a> jar\u00f0e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur og <a href=\"http:\/\/halo.internet.is\/\">\u00deorsteinn S\u00e6mundsson<\/a> stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0ingur. M\u00e9r var l\u00edka viss huggun \u00ed \u00fev\u00ed, a\u00f0 b\u00e6\u00f0i <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1669125\/\">P\u00e1ll Theod\u00f3rsson<\/a> e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6785043\">Ott\u00f3 J. Bj\u00f6rnsson<\/a> st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur h\u00f6f\u00f0u fengist vi\u00f0 v\u00edsindas\u00f6gu. \u00deessir menn voru mj\u00f6g \u00f3l\u00edkir sem einstaklingar, en allir h\u00f6f\u00f0u \u00feeir brennandi \u00e1huga \u00e1 s\u00e9rsvi\u00f0um s\u00ednum og s\u00f6gu \u00feeirra. \u00cd skr\u00e1nni <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/04\/19\/islendingar-sem-birt-hafa-rit-um-sogu-raunvisinda-drog\/\">\u00cdslendingar sem birt hafa rit um s\u00f6gu raunv\u00edsinda<\/a> m\u00e1 finna v\u00edsbendingar um ritsm\u00ed\u00f0ar \u00feessara \u00e1g\u00e6tu manna um v\u00edsindas\u00f6gu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20175\" aria-describedby=\"caption-attachment-20175\" style=\"width: 482px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20175\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/Leo_Kristjansson-2015-300x180.jpg\" alt=\"\" width=\"482\" height=\"289\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Leo_Kristjansson-2015-300x180.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Leo_Kristjansson-2015-1024x614.jpg 1024w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Leo_Kristjansson-2015-768x461.jpg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Leo_Kristjansson-2015.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 482px) 100vw, 482px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20175\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1748810\/?t=632726931&amp;_t=1648317633.978781\">Le\u00f3 Kristj\u00e1nsson<\/a> jar\u00f0e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur (1943-2020) \u00e1 skrifstofu sinni \u00e1ri\u00f0 2015. Lj\u00f3smynd: Brei\u00f0dalssetur.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00cd byrjun t\u00edunda \u00e1ratugarins endurn\u00fdja\u00f0i \u00e9g kynni vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/sksi\/\">Sk\u00fala Sigur\u00f0sson<\/a>, gamlan nemanda minn \u00far MR, \u00fear sem \u00e9g haf\u00f0i kennt honum b\u00e6\u00f0i e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i og stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i. Sk\u00fali var n\u00fa kominn me\u00f0 doktorsnafnb\u00f3t \u00ed v\u00edsindas\u00f6gu fr\u00e1 Harvard og haf\u00f0i mestan \u00e1huga \u00e1 s\u00f6gu st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i og e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i tuttugustu aldar. Vi\u00f0 r\u00e6ddum oft saman, me\u00f0al annars um \u00fer\u00f3un raunv\u00edsinda \u00cdslandi og \u00fea\u00f0 var\u00f0 \u00e1 endanum til \u00feess, a\u00f0 vi\u00f0 skrifu\u00f0um grein um st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0inginn <a href=\"http:\/\/wayback.vefsafn.is\/wayback\/20200221162858\/http:\/www.raust.is\/2005\/1\/02\/\">\u00d3laf Dan Dan\u00edelsson<\/a> \u00ed tilefni af aldarafm\u00e6li takm\u00f6rku\u00f0u afst\u00e6\u00f0iskenningarinnar \u00e1ri\u00f0 2005. Til st\u00f3\u00f0, a\u00f0 vi\u00f0 ynnum saman a\u00f0 \u00f6\u00f0ru v\u00edsindas\u00f6guverkefni h\u00e9r heima, en \u00far \u00fev\u00ed var\u00f0 ekki, \u00fev\u00ed Sk\u00fali fluttist alfarinn til Berl\u00ednar sk\u00f6mmu s\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20178\" aria-describedby=\"caption-attachment-20178\" style=\"width: 275px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20178\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/SkuliS-181x300.jpg\" alt=\"\" width=\"275\" height=\"456\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/SkuliS-181x300.jpg 181w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/SkuliS.jpg 301w\" sizes=\"auto, (max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20178\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/sksi\/\">Sk\u00fali Sigur\u00f0sson<\/a> v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingur. Hann b\u00fdr n\u00fa \u00ed Berl\u00edn og er \u00fear me\u00f0 a\u00f0st\u00f6\u00f0u vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.mpiwg-berlin.mpg.de\/\">Max Planck stofnunina \u00ed v\u00edsindas\u00f6gu<\/a>. Lj\u00f3smynd \u00far safni SS.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c9g tel mig hafa l\u00e6rt heilmiki\u00f0 af Sk\u00fala um ranns\u00f3knir \u00ed v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0i. Hi\u00f0 sama \u00e1 vi\u00f0 um <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~steindor\/\">Steind\u00f3r J. Erlingsson<\/a>, sem \u00e9g hitti fyrst \u00ed h\u00f3pi ungra nemenda \u00ed almennu n\u00e1mskei\u00f0i um stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i, sem \u00e9g kenndi \u00e1 s\u00ednum t\u00edma vi\u00f0 H\u00cd.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20179\" aria-describedby=\"caption-attachment-20179\" style=\"width: 272px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20179\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/Steindo\u0301rE-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"272\" height=\"409\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20179\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\"><a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~steindor\/\">Steind\u00f3r J. Erlingsson<\/a> v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingur. Lj\u00f3smynd \u00far safni SJE.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c9g kynntist Steind\u00f3ri til muna betur, \u00feegar hann var \u00ed meistaran\u00e1mi hj\u00e1 \u00deorsteini Vilhj\u00e1lmssyni, og \u00e1tti s\u00ed\u00f0an vi\u00f0 hann talsver\u00f0 samskipti eftir a\u00f0 hann lauk doktorspr\u00f3fi \u00ed v\u00edsindas\u00f6gu vi\u00f0 Manchesterh\u00e1sk\u00f3la. \u00der\u00e1tt fyrir langvinn veikindi, eru f\u00e1ir jafn einbeittir og afkastamiklir og Steind\u00f3r, \u00feegar hann er \u00ed vinnuham. A\u00f0 m\u00ednu mati eru \u00feau verk, sem hann hefur n\u00e1\u00f0 a\u00f0 skrifa um s\u00f6gu l\u00edfv\u00edsinda, einstaklega \u00e1hugaver\u00f0 og fr\u00e6\u00f0andi.<\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 2011 voru li\u00f0in r\u00fam 35 \u00e1r fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g h\u00f3f a\u00f0 vinna fyrir alv\u00f6ru a\u00f0 verkefnum \u00ed stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i. \u00dear af haf\u00f0i \u00e9g sinnt ranns\u00f3knum og kennslu vi\u00f0 H\u00cd \u00ed um 30 \u00e1r og var or\u00f0inn nokku\u00f0 \u00e1n\u00e6g\u00f0ur me\u00f0 uppbyggingu greinarinnar h\u00e9r \u00e1 landi og st\u00f6\u00f0u hennar vi\u00f0 sk\u00f3lann. \u00c9g taldi einnig n\u00e6sta v\u00edst, a\u00f0 heimurinn f\u00e6rist ekki, \u00fe\u00f3tt \u00e9g sneri m\u00e9r \u00ed auknum m\u00e6li a\u00f0 \u00f6\u00f0rum \u00e1hugm\u00e1lum. Af \u00feeim s\u00f6kum t\u00f3k \u00e9g \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um a\u00f0 fara \u00ed h\u00e1lft starf \u00ed \u00e1rsbyrjun 2011, sex \u00e1rum \u00e1\u00f0ur en \u00e9g \u00feurfti svo endanlega a\u00f0 lj\u00faka st\u00f6rfum og gerast pr\u00f3fessor emeritus.<\/p>\n<p>\u00deetta reyndist miki\u00f0 g\u00e6fuspor. N\u00fa haf\u00f0i \u00e9g n\u00e6gan t\u00edma til frekara gr\u00fasks \u00ed v\u00edsindas\u00f6gu, og a\u00f0 auki var n\u00fd t\u00e6kni komin til s\u00f6gunnar, sem ger\u00f0i \u00fea\u00f0 m\u00f6gulegt a\u00f0 galdra \u00f3l\u00edklegustu heimildir fram \u00far lj\u00f3svakanum heima \u00ed stofu, jafnvel heilu b\u00e6kurnar. Sumari\u00f0 2017 uppg\u00f6tva\u00f0i \u00e9g svo bloggi\u00f0 og \u00fe\u00e1 var\u00f0 ekki aftur sn\u00fai\u00f0. S\u00fa tegund \u00fatg\u00e1fu, sem \u00feessi st\u00f3rkostlega t\u00e6kni b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1, hentar m\u00e9r s\u00e9rlega vel og \u00e9g hef n\u00fdtt hana til fullnustu \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum. Afraksturinn af \u00feeirri vinnu geta \u00e1hugasamir n\u00e1lgast me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fara inn \u00e1 vefs\u00ed\u00f0una <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2019\/09\/20\/nokkur-rit-um-sogu-stjornufraedi-og-edlisfraedi-a-islandi-fra-upphafi-fram-a-tuttugustu-og-fyrstu-old\/\">Saga stj\u00f6rnufr\u00e6\u00f0i og e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i \u00e1 \u00cdslandi fr\u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum fram \u00e1 tuttugustu og fyrstu \u00f6ld &#8211; Nokkur rit eftir Einar H. Gu\u00f0mundsson<\/a>.<\/p>\n<p>A\u00f0 lokum \u00feetta: \u00c9g hef alla t\u00ed\u00f0 kappkosta\u00f0 a\u00f0 halda sem bestu sambandi vi\u00f0 hugv\u00edsindamenn, ekki s\u00edst \u00ed kringum s\u00f6gugr\u00faski\u00f0. \u00c9g \u00e1 og marga g\u00f3\u00f0a kunningja \u00ed \u00feeirra h\u00f3pi og met \u00fe\u00e1 mikils. \u00dea\u00f0 hefur aldrei trufla\u00f0 mig, a\u00f0 n\u00e1lgun sagnfr\u00e6\u00f0inga og heimspekinga vi\u00f0 val og \u00farvinnslu ranns\u00f3knarverkefna er yfirleitt talsvert fr\u00e1brug\u00f0in \u00feeirri, sem t\u00ed\u00f0kast me\u00f0al e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0inga og annarra raunv\u00edsindamanna. \u00c9g \u00e1 \u00fev\u00ed b\u00e1gt me\u00f0 a\u00f0 skilja \u00feau \u00e1t\u00f6k, sem stundum blossa upp milli \u201emenningarheimanna tveggja\u201c og minnst var \u00e1 \u00ed inngangi \u00feessarar f\u00e6rslu. Hins vegar get \u00e9g ekki anna\u00f0 en teki\u00f0 undir me\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1786332\/\">A\u00f0algeiri Kristj\u00e1nssyni<\/a> sagnfr\u00e6\u00f0ingi og skjalaver\u00f0i (1924-2021), sem l\u00e9t eftirfarandi or\u00f0 falla, eftir a\u00f0 hafa lesi\u00f0 yfir dr\u00f6g a\u00f0 fyrstu grein minni um Bj\u00f6rn Gunnlaugsson og gefi\u00f0 henni blessun s\u00edna: \u201e\u00dea\u00f0 er athyglisvert, hvernig raunv\u00edsindamenn og hugv\u00edsindamenn skrifa yfirleitt gj\u00f6r\u00f3l\u00edka texta, jafnvel \u00feegar \u00feeir eru a\u00f0 fjalla um sama vi\u00f0fangsefni\u00f0.\u201c<\/p>\n<hr \/>\n<h3><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center\"><span style=\"font-size: 14pt\">Vi\u00f0aukar um nokkur s\u00f6gunengd vi\u00f0fangsefni<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Aldarsaga H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands<\/em><\/p>\n<p>Sumari\u00f0 2005 skipa\u00f0i <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/P\u00e1ll_Sk\u00falason\">P\u00e1ll Sk\u00falason<\/a>, rektor H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands, fimm manna ritnefnd til a\u00f0 stj\u00f3rna ritun s\u00f6gu sk\u00f3lans \u00ed tilefni af aldarafm\u00e6linu 17. j\u00fan\u00ed 2011. \u00c9g var settur \u00ed nefndina sem fulltr\u00fai Verkfr\u00e6\u00f0i- og n\u00e1tt\u00faruv\u00edsindasvi\u00f0s og t\u00f3k \u00feannig \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 koma ritinu, <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/haskolinn\/aldarsaga_haskola_islands\">Aldars\u00f6gu H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands<\/a>, \u00fat \u00e1 tilsettum t\u00edma. Vegna pl\u00e1ssleysis \u00ed b\u00f3kinni, var fr\u00e1 upphafi stefnt a\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0<em> Aldarsagan<\/em> myndi fyrst og fremst fjalla um \u00fer\u00f3un sk\u00f3lans \u00ed samf\u00e9lagslegu, p\u00f3lit\u00edsku og menningarlegu samhengi og hlutfallslega l\u00edtil \u00e1hersla var \u00fev\u00ed l\u00f6g\u00f0 \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 rekja sm\u00e1atri\u00f0i \u00ed s\u00f6gu einstakra fr\u00e6\u00f0igreina, stofnana e\u00f0a einstaklinga. Ritstj\u00f3rnin ger\u00f0i s\u00e9r fulla grein fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feessi \u00e1kv\u00f6r\u00f0un myndi falla \u00ed misg\u00f3\u00f0an jar\u00f0veg me\u00f0al starfsmanna sk\u00f3lans. Reyndin var\u00f0 og s\u00fa, a\u00f0 \u00feegar b\u00f3kin kom \u00fat, bygg\u00f0u \u00fdmsir d\u00f3ma s\u00edna \u00e1 \u00fev\u00ed, hvort \u00feeirra var geti\u00f0 \u00fear me\u00f0 nafni e\u00f0a ekki.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Saga Raunv\u00edsindastofnunar H\u00e1sk\u00f3lans<\/em><\/p>\n<p>Sj\u00e1lfur haf\u00f0i \u00e9g nokkrar \u00e1hyggjur af \u00fev\u00ed, a\u00f0 ekki var r\u00fdmi \u00ed <em>Aldars\u00f6gunni<\/em> til a\u00f0 fjalla n\u00f3gu \u00edtarlega um \u00fer\u00f3un raunv\u00edsinda vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann. \u00dea\u00f0 var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 hausti\u00f0 2010 f\u00e9kk \u00e9g \u00fe\u00e1 \u00deorstein Vilhj\u00e1lmsson og Le\u00f3 Kristj\u00e1nsson \u00ed li\u00f0 me\u00f0 m\u00e9r til a\u00f0 kanna, hvort m\u00f6gulegt v\u00e6ri a\u00f0 l\u00e1ta skr\u00e1 h\u00e1lfrar aldar s\u00f6gu Raunv\u00edsindastofnunar H\u00e1sk\u00f3lans, og gefa hana \u00fat \u00e1 afm\u00e6lis\u00e1rinu 2016. Ni\u00f0ursta\u00f0a okkar var s\u00fa, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri full \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 reyna og vi\u00f0 h\u00f6f\u00f0um \u00fev\u00ed samband vi\u00f0 stj\u00f3rn stofnunarinnar um m\u00e1li\u00f0. Stj\u00f3rnin br\u00e1st vel vi\u00f0 og ba\u00f0 okkur a\u00f0 skila inn till\u00f6gum um framkv\u00e6mdina, sem vi\u00f0 og ger\u00f0um hausti\u00f0 2011.<\/p>\n<p>\u00cd kj\u00f6lfari\u00f0 f\u00f3r af sta\u00f0 l\u00f6ng og fl\u00f3kin atbur\u00f0ar\u00e1s, \u00fear sem margir komu a\u00f0 m\u00e1lum, s\u00f3tt var \u00e1rangurslaust um styrki til verksins og v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingur t\u00f3k a\u00f0 safna g\u00f6gnum og skr\u00e1setja. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur veiktist sagnfr\u00e6\u00f0ingurinn alvarlega sumari\u00f0 2017 og \u00feurfti a\u00f0 draga sig \u00ed hl\u00e9. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 logna\u00f0ist verkefni\u00f0 \u00fataf.<\/p>\n<p>Vori\u00f0 2021 var \u00e9g vi\u00f0staddur undirritun skipulagsskr\u00e1r sj\u00f3\u00f0sins <a href=\"http:\/\/sjodir.hi.is\/visindi_og_velferd_styrktarsjodur_sigrunar_og_thorsteins\">V\u00edsindi og velfer\u00f0: Styrktarsj\u00f3\u00f0ur Sigr\u00fanar og \u00deorsteins<\/a> og hitti \u00fear <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/J\u00f3n_Atli_Benediktsson\">J\u00f3n Atla Benediktsson<\/a> H\u00e1sk\u00f3larektor. M\u00e9r til mikillar \u00e1n\u00e6gju spur\u00f0i hann, hvort ekki v\u00e6ri or\u00f0i\u00f0 t\u00edmab\u00e6rt a\u00f0 skr\u00e1setja s\u00f6gu Raunv\u00edsindastofnunar. \u00c9g j\u00e1tti \u00fev\u00ed og vi\u00f0 r\u00e6ddum m\u00e1li\u00f0 stuttlega. \u00cd \u00e1g\u00fast sendi \u00e9g honum og helstu stj\u00f3rnendum stofnunarinnar svo langt br\u00e9f, \u00fear sem \u00e9g sag\u00f0i fr\u00e1 fyrri tilraunum til a\u00f0 rita s\u00f6guna og hvatti til, a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 yr\u00f0i teki\u00f0 upp a\u00f0 n\u00fdju. J\u00f3n br\u00e1st sn\u00f6ggt vi\u00f0, lag\u00f0i til a\u00f0 stj\u00f3rnin t\u00e6ki m\u00e1li\u00f0 strax til umr\u00e6\u00f0u og l\u00fdsti jafnframt yfir vilja rektorsemb\u00e6ttisins til a\u00f0 sty\u00f0ja verkefni\u00f0 eftir \u00fev\u00ed sem kostur v\u00e6ri. Stj\u00f3rnin t\u00f3k \u00e1skorun rektors vel, og s\u00ed\u00f0ast \u00feegar \u00e9g vissi, var undirb\u00faningur a\u00f0 ritun s\u00f6gunnar kominn \u00e1 g\u00f3\u00f0an reksp\u00f6l.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Saga Nordita \u00ed Kaupmannah\u00f6fn<\/em><\/p>\n<p>H\u00e1lfrar aldar s\u00f6gu Nordita \u00ed Kaupmannah\u00f6fn <a href=\"https:\/\/universitetsavisen.ku.dk\/dokument2\/dokument2\/dokument3\/UniAvis0705.pdf\">lauk \u00ed \u00e1rslok 2006<\/a>, \u00feegar <a href=\"https:\/\/www.nordita.org\/news\/about\/archive\/issues\/a_new_beginning\/index.php\">stofnunin var flutt til Stokkh\u00f3lms<\/a>. \u00der\u00e1tt fyrir, a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri or\u00f0inn h\u00e1lf\u00fereyttur \u00e1 stj\u00f3rnunarst\u00f6rfum \u00ed norr\u00e6nu samstarfi, t\u00f3k \u00e9g \u00fea\u00f0 a\u00f0 m\u00e9r af skyldur\u00e6kni a\u00f0 sitja sem fulltr\u00fai \u00cdslands \u00ed fyrstu Stokkh\u00f3lmsstj\u00f3rninni 2007-2010. Flj\u00f3tlega var fari\u00f0 a\u00f0 spjalla um \u00fea\u00f0 \u00ed \u00fer\u00f6ngum h\u00f3pi velunnara, a\u00f0 \u00e6skilegt v\u00e6ri a\u00f0 skr\u00e1 s\u00f6gu Kaupmannahafnar\u00e1ranna me\u00f0 einhverjum h\u00e6tti. \u00cd einni fundarfer\u00f0inni til Stokkh\u00f3lms rakst \u00e9g svo fyrir tilviljun \u00e1 hina fr\u00e1b\u00e6ru b\u00f3k um s\u00f6gu ranns\u00f3kna \u00e1 \u00f6rbylgjukli\u00f0num, <a href=\"https:\/\/books.google.is\/books?id=QdcdcMi-xpgC&amp;source=gbs_navlinks_s\">Finding the Big Bang<\/a> (2009) eftir e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingana P.J.E. Peebles, L.A. Page, Jr. og R.B. Partridge. M\u00e9r l\u00edka\u00f0i vel, hvernig verki\u00f0 var upp byggt, me\u00f0 \u00edtarlegum inngangi og yfirlitisgreinum \u00e1samt \u00e1 fimmta tug pers\u00f3nulegra fr\u00e1sagna eftir v\u00edsindamenn, sem komi\u00f0 h\u00f6f\u00f0u a\u00f0 mikilv\u00e6gustu ranns\u00f3knunum. \u00cd kj\u00f6lfari\u00f0 stakk \u00e9g upp \u00e1 \u00fev\u00ed vi\u00f0 Norditah\u00f3pinn a\u00f0 nota kli\u00f0ss\u00f6guna sem fyrirmynd vi\u00f0 skipulagningu og ritun Norditas\u00f6gunnar. \u00deetta var \u00e1ri\u00f0 2009.<\/p>\n<p>M\u00e1lin voru r\u00e6dd fram og aftur \u00ed t\u00f6lvup\u00f3sti, en me\u00f0 l\u00f6ngum hl\u00e9um vegna anna. \u00dea\u00f0 var \u00fev\u00ed ekki fyrr en \u00ed sumarbyrjun 2013, sem skri\u00f0ur komst \u00e1 verkefni\u00f0. Enn \u00e1tti \u00fe\u00f3 eftir a\u00f0 l\u00ed\u00f0a langur t\u00edmi \u00feanga\u00f0 til b\u00f3kin kom \u00fat, en \u00fea\u00f0 var ekki fyrr en \u00ed \u00e1rslok 2021. \u00dea\u00f0 skal teki\u00f0 fram, a\u00f0 \u00e9g kom fyrst og fremst a\u00f0 verkinu, sem einn af ritstj\u00f3rnarm\u00f6nnum, og hitinn og \u00feunginn af vinnunni lenti \u00e1 her\u00f0um f\u00e9laga minna \u00ed Kaupmannah\u00f6fn. Kynningu \u00e1 verkinu m\u00e1 finna <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2021\/12\/08\/nordita-saga-norraenu-stofnunarinnar-i-kennilegri-edlisfraedi-fyrstu-50-arin\/\">h\u00e9r<\/a>, en sj\u00e1lf b\u00f3kin er a\u00f0gengileg \u00e1 vefnum:\u00a0<a href=\"http:\/\/nordita.org\/scrapbook\">Nordita &#8211; The Copenhagen Years: A Scrapbook<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Meistaran\u00e1mslei\u00f0 \u00ed hugmynda- og v\u00edsindas\u00f6gu<\/em><\/p>\n<p>Allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e9g t\u00f3k til starfa sem stjarne\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur vi\u00f0 Raunv\u00edsindastofnun \u00e1ri\u00f0 1982, hef \u00e9g stutt vi\u00f0 baki\u00f0 \u00e1 tilraunum til a\u00f0 festa v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0i \u00ed sessi vi\u00f0 H\u00cd. \u00dea\u00f0 var m\u00e9r \u00fev\u00ed fagna\u00f0arefni, \u00feegar m\u00e9r bau\u00f0st \u00ed vetrarbyrjun 2012 a\u00f0 setjast \u00ed starfsh\u00f3p til undirb\u00fanings a\u00f0 n\u00e1mi \u00ed v\u00edsindas\u00f6gu vi\u00f0 sk\u00f3lann. \u00cd h\u00f3pnum voru einnig pr\u00f3fessorarnir <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/starfsfolk\/vilhjarn\">Vilhj\u00e1lmur \u00c1rnason<\/a> heimspekingur og <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/starfsfolk\/gudmjons\">Gu\u00f0mundur J\u00f3nsson<\/a> sagnfr\u00e6\u00f0ingur. Fj\u00f3rum \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar, hausti\u00f0 2016, var svo meistaran\u00e1mslei\u00f0in <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/hugmynda_og_visindasaga\">Hugmynda og v\u00edsindasaga<\/a> sett formlega \u00e1 f\u00f3t \u00ed samvinnu Sagnfr\u00e6\u00f0i- og heimspekideildar og Raunv\u00edsindadeildar.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20177\" aria-describedby=\"caption-attachment-20177\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20177\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2022\/04\/31aug2016a-copy-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"282\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20177\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">Fagnefnd <em>meistaran\u00e1mslei\u00f0ar \u00ed hugmynda- og v\u00edsindas\u00f6gu<\/em> \u00e1samt nokkrum af fyrstu nemendunum \u00e1 kaffistofunni \u00ed B\u00f3ks\u00f6lu st\u00fadenta hausti\u00f0 2016.\u00a0 Fr\u00e1 vinstri: Undirrita\u00f0ur, <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/starfsfolk\/bjorntho\">Bj\u00f6rn \u00deorsteinsson<\/a> pr\u00f3fessor, J\u00f3n Gunnar \u00deorsteinsson, Krist\u00edn Hildur S\u00e6tran, ?, Tinna Gu\u00f0bjartsd\u00f3ttir og <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/starfsfolk\/ragnhk\">Ragnhei\u00f0ur Kristj\u00e1nsd\u00f3ttir<\/a> pr\u00f3fessor. Lj\u00f3smyndari er \u00f3\u00feekktur.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p>Starfi m\u00ednu fyrir H\u00cd \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i lauk ekki me\u00f0 stofnun n\u00e1mslei\u00f0arinnar. \u00de\u00f3tt \u00e9g v\u00e6ri \u00fe\u00e1 kominn \u00e1 eftirlaun, t\u00f3k \u00e9g a\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 skipuleggja og sj\u00e1 um s\u00e9rstaka m\u00e1lstofu, <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/~einar\/HeimsfrNamskeid.html\">Heimsfr\u00e6\u00f0i \u00ed lj\u00f3si s\u00f6gu og heimspeki<\/a>, \u00e1 vormisseri 2017. \u00c9g lei\u00f0beindi svo fyrsta nemandanum, sem lauk n\u00e1mi vi\u00f0 n\u00e1mslei\u00f0ina, <a href=\"https:\/\/www.stgs.fau.de\/people\/gabriela-radulescu-ma\/\">Gabr\u00edelu Radulescu<\/a>, me\u00f0 meistaraverkefni hennar, <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/einar\/SAGA\/Gabriela_2020.pdf\">Communication with (Extra)Terrestrial Intelligence: Soviet Radio Astronomers, Scientific Internationalism and Outer Space Imaginary<\/a> (2020). Gabr\u00edela stundar n\u00fa framhaldsn\u00e1m \u00ed \u00de\u00fdskalandi.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>F\u00e9lag um \u00e1tj\u00e1ndu aldar fr\u00e6\u00f0i<\/em><\/p>\n<p>Einn af g\u00f3\u00f0kunningjum m\u00ednum me\u00f0al hugv\u00edsindamanna er <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/starfsfolk\/ingi\">Ingi Sigur\u00f0sson<\/a> sagnfr\u00e6\u00f0ingur og pr\u00f3fessor emeritus. Fyrir hartn\u00e6r \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1rum \u00e1tti hann frumkv\u00e6\u00f0i\u00f0 a\u00f0 stofnun eins \u00feekktasta fr\u00e6\u00f0af\u00e9lags landsins \u00e1 seinni t\u00edmum, <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/F\u00e9lag-um-\u00e1tj\u00e1ndu-aldar-fr\u00e6\u00f0i-205782410183622\/\">F\u00e9lags um \u00e1tj\u00e1ndu aldar fr\u00e6\u00f0i<\/a>, og hefur s\u00e9\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 h\u00e9ldi fullum dampi alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an, a\u00f0allega me\u00f0 m\u00e1l\u00feingahaldi. Ingi f\u00e9kk mig til a\u00f0 sitja \u00ed stj\u00f3rn f\u00e9lagsins \u00e1 \u00e1runum 2015 til 2018, verkefni sem \u00e9g haf\u00f0i mikla \u00e1n\u00e6gju af, enda kynntist \u00e9g \u00fear m\u00f6rgu g\u00f3\u00f0u og kraftmiklu f\u00f3lki, f\u00e9kk t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 halda erindi um v\u00edsindas\u00f6guleg efni og jafnframt a\u00f0 hj\u00e1lpa til vi\u00f0 skipulagningu \u00f6\u00f0ruv\u00edsi m\u00e1l\u00feinga en \u00e9g var vanur.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>S\u00f6gunefnd Stjarnv\u00edsindaf\u00e9lags \u00cdslands<\/em><\/p>\n<p>\u00cd tilefni af \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00e1ra afm\u00e6li Stjarnv\u00edsindaf\u00e9lagsins \u00e1ri\u00f0 2018 t\u00f3k \u00e9g saman stutt <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2018\/11\/25\/stjarnvisindafelag-islands-30-ara\/\">yfirlit um s\u00f6gu \u00feess<\/a>. Um svipa\u00f0 leyti var a\u00f0 m\u00ednu frumkv\u00e6\u00f0i stofnu\u00f0 nefnd til a\u00f0 halda utan um s\u00f6gu f\u00e9lagsins og reyndar einnig almenna s\u00f6gu stjarnv\u00edsinda \u00e1 \u00cdslandi. Eitt fyrsta verkefni nefndarinnar var a\u00f0 koma \u00ed framkv\u00e6md g\u00f6mlum draumi vinar m\u00edns, <a href=\"http:\/\/fs3.unak.is\/stefania\/moja-starfsmadur.asp?starfsm=%DEOS\">\u00de\u00f3ris Sigur\u00f0ssonar<\/a> e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ings, um a\u00f0 reisa minnisvar\u00f0a um vinnumanninn Odda Helgason \u00ed M\u00fala, en hann ger\u00f0i merkar athuganir \u00e1 g\u00f6ngu s\u00f3lar \u00e1 t\u00f3lftu \u00f6ld. Eftir n\u00e6r tveggja \u00e1ra undirb\u00faningsvinnu <a href=\"https:\/\/raunvisindablogg.wordpress.com\/2020\/06\/25\/solstoduhatid-til-minningar-um-stjornu-odda-20-juni-2020-myndir-erindi-og-kynningarefni\/\">var minnisvar\u00f0inn loks reistur<\/a> \u00ed landi Grenja\u00f0arsta\u00f0ar \u00e1 sumars\u00f3lst\u00f6\u00f0um \u00e1ri\u00f0 2020.<\/p>\n<p>N\u00e6sta verkefni s\u00f6gunefndarinnar var a\u00f0 undirb\u00faa og s\u00ed\u00f0an taka vi\u00f0t\u00f6l vi\u00f0 elstu me\u00f0limi Stjarnv\u00edsindaf\u00e9lagsins um \u00e6vi \u00feeirra og st\u00f6rf \u00ed \u00fe\u00e1gu v\u00edsindanna. Fyrstu vi\u00f0t\u00f6lin sex voru tekin upp sumari\u00f0 og hausti\u00f0 2021 og eru n\u00fa \u00ed eftirvinnslu. \u00c6tlunin er a\u00f0 vi\u00f0t\u00f6lunum fj\u00f6lgi sm\u00e1m saman, \u00feegar efni og a\u00f0st\u00e6\u00f0ur leyfa. A\u00f0 loknum fr\u00e1gangi ver\u00f0a vi\u00f0t\u00f6lin geymd \u00e1 \u00f6ruggum en a\u00f0gengilegum sta\u00f0, \u00fear sem b\u00e6\u00f0i n\u00falifandi og komandi kyndsl\u00f3\u00f0ir geta n\u00e1lgast \u00feau.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Tengdar f\u00e6rslur<\/strong>:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/04\/19\/islendingar-sem-birt-hafa-rit-um-sogu-raunvisinda-drog\/\">\u00cdslendingar sem birt hafa rit um s\u00f6gu raunv\u00edsinda &#8211; Dr\u00f6g<\/a>.<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/04\/19\/nokkur-gagnleg-rit-um-visindasogu\/\">Nokkur gagnleg rit um v\u00edsindas\u00f6gu<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Almennur inngangur Stundum er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram, a\u00f0 \u00e1hugi \u00e1 v\u00edsindas\u00f6gu s\u00e9 eins og \u00f3l\u00e6knandi veirusj\u00fakd\u00f3mur, sem einkum leggist \u00e1 f\u00e1eina einstaklinga \u00ed h\u00f3pi raunv\u00edsindamanna. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera nokku\u00f0 til \u00ed \u00feessu, \u00fev\u00ed margir af fremstu v\u00edsindasagnfr\u00e6\u00f0ingum heims eru jafnframt vel mennta\u00f0ir \u00ed raunv\u00edsindum (athugi\u00f0 a\u00f0 samkv\u00e6mt \u00edslenskri hef\u00f0 er st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i h\u00e9r talin til [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5,14,15],"tags":[],"class_list":["post-20184","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edlisfraedi","category-efnafraedi","category-staerdfraedi","category-stjornufraedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20184\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}