{"id":20602,"date":"2023-01-16T16:37:59","date_gmt":"2023-01-16T16:37:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/?p=20602"},"modified":"2023-01-16T16:37:59","modified_gmt":"2023-01-16T16:37:59","slug":"niels-bohr-og-islendingar-i-inngangur-og-efnisyfirlit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/?p=20602","title":{"rendered":"Niels Bohr og \u00cdslendingar I: Inngangur og efnisyfirlit"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir sk\u00f6mmu minntist <em>Danska kvikmyndastofnunin<\/em> \u00feess, a\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2022 var \u00f6ld li\u00f0in fr\u00e1 \u00fev\u00ed <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Niels_Bohr\">Niels Bohr<\/a> (1885-1962) hlaut <a href=\"https:\/\/nbi.ku.dk\/hhh\/bohr\/bohr\/nobelprisen\/\">N\u00f3belsver\u00f0launin \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i<\/a> fyrir \u201e<a href=\"https:\/\/www.nobelprize.org\/prizes\/physics\/1922\/summary\/\">ranns\u00f3knir s\u00ednar \u00e1 ger\u00f0 at\u00f3ma og geisluninni fr\u00e1 \u00feeim<\/a>\u201c. \u00deetta var gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 veita opinn a\u00f0gang a\u00f0 nokkrum <a href=\"https:\/\/www.danmarkpaafilm.dk\/tema\/niels-bohr-paa-film\">sjalds\u00e9\u00f0um kvikmyndum af Bohr<\/a>, \u00fear \u00e1 me\u00f0al mynd fr\u00e1 1952, \u00fear sem <a href=\"https:\/\/www.danmarkpaafilm.dk\/film\/niels-bohr\">hann segir fr\u00e1 \u00e6vi sinni og hugmyndum<\/a>. Eins og vera ber, fagna\u00f0i <a href=\"https:\/\/nbi.ku.dk\/\">stofnun Bohrs<\/a> einnig afm\u00e6linu <a href=\"https:\/\/nbi.ku.dk\/instituttet\/nbi-fejringer-i-2022\/\">me\u00f0 margv\u00edslegum upp\u00e1komum<\/a>. \u00dea\u00f0 k\u00e6mi heldur ekki \u00e1 \u00f3vart, ef N\u00f3belsnefndin hefur haft aldarafm\u00e6li\u00f0 \u00ed huga, \u00feegar <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/10\/05\/i-tilefni-nobelsverdlaunanna-i-edlisfraedi-2022\/\">e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0iver\u00f0laun \u00e1rsins 2022<\/a> voru veitt \u201e<a href=\"https:\/\/www.nobelprize.org\/prizes\/physics\/2022\/press-release\/\">fyrir tilraunir me\u00f0 skammtatengdar lj\u00f3seindir, sem sta\u00f0festu brot \u00e1 \u00f3j\u00f6fnum Bells og l\u00f6g\u00f0u grunn a\u00f0 skammtauppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i<\/a>\u201c.<\/p>\n<ul>\n<li>Aaserud, F., 2022: <a href=\"http:\/\/www.kvant.dk\/upload\/kv-2022-1\/kv-2022-1-kv221-FA-Bohr-nobel.pdf\">Niels Bohr og Nobelprisen<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20600 aligncenter\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2023\/01\/niels-bohr-300x180.jpg\" alt=\"\" width=\"425\" height=\"255\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/niels-bohr-300x180.jpg 300w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/niels-bohr.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 425px) 100vw, 425px\" \/><\/p>\n<p>\u00deetta mikla h\u00fallumh\u00e6 var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 f\u00e6rsluh\u00f6fundur \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 setja saman pistil um \u00e1hrif <a href=\"https:\/\/nbi.ku.dk\/english\/www\/niels\/bohr\/\">Bohrs<\/a> h\u00e9r \u00e1 landi og \u00fe\u00e1 umtalsver\u00f0u athygli, sem \u00cdslendingar veittu honum og verkum hans, allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrst var \u00e1 hann minnst \u00ed \u00edslenskum dagbl\u00f6\u00f0um, \u00ed byrjun september \u00e1ri\u00f0 1920. \u00cd \u00feeirri s\u00f6gu ber h\u00e6st \u201eopinbera\u201c heims\u00f3kn Bohrs til \u00cdslands \u00e1ri\u00f0 1951, \u00fear sem teki\u00f0 var \u00e1 m\u00f3ti honum eins og um \u00fej\u00f3\u00f0h\u00f6f\u00f0ingja v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Helstu r\u00e1\u00f0amenn \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, menningarvitar og fj\u00f6lmi\u00f0lamenn m\u00e6r\u00f0u hann \u00ed r\u00e6\u00f0u og riti, forsetinn s\u00e6mdi hann st\u00f3rkrossi og almenningur fyllti h\u00e1t\u00ed\u00f0arsal H\u00e1sk\u00f3lans til a\u00f0 heyra hann tala um v\u00edsindi og \u00feekkingarfr\u00e6\u00f0i. \u00d3l\u00edklegt er, a\u00f0 \u00ed annan t\u00edma hafi v\u00edsindamanni veri\u00f0 fagna\u00f0\u00a0 jafn innilega h\u00e9r \u00e1 landi. R\u00e9tt er \u00fe\u00f3 a\u00f0 hafa \u00ed huga, a\u00f0 \u00e1 \u00feessum \u00e1rum var Bohr ekki a\u00f0eins einn fr\u00e6gasti v\u00edsindama\u00f0ur heims, heldur einnig vel \u00feekktur m\u00e1lsvari opins al\u00fej\u00f3\u00f0asamf\u00e9lags og fri\u00f0samlegrar notkunar kjarnorku.\u00a0 \u00de\u00e1 f\u00f3r hann ekki leynt me\u00f0 a\u00f0d\u00e1un s\u00edna \u00e1 \u00edslenskum forns\u00f6gum og \u00ed kj\u00f6lfar heims\u00f3knarinnar mun hann hafa gerst \u00fev\u00ed fylgjandi, a\u00f0 Danir skilu\u00f0u \u00cdslendingum handritunum.<\/p>\n<p>Lesendum til \u00fe\u00e6ginda er greinin birt \u00ed nokkrum k\u00f6flum. Au\u00f0velt er a\u00f0 n\u00e1lgast hvern kafla fyrir sig me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 smella \u00e1 vi\u00f0komandi tengil:<\/p>\n<ol style=\"list-style-type: upper-roman\">\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/01\/16\/niels-bohr-og-islendingar-i-inngangur-og-efnisyfirlit\/\">Inngangur og efnisyfirlit<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/01\/16\/niels-bohr-og-islendingar-ii-timabilid-fra-1920-til-1950\/\">T\u00edmabili\u00f0 fr\u00e1 1920 til 1950<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/01\/29\/niels-bohr-og-islendingar-iii-islandsheimsoknin-1951\/\">\u00cdslandsheims\u00f3knin 1951<\/a><\/li>\n<li>(a) <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/03\/13\/niels-bohr-og-islendingar-iv-a-kjarnorka\/\">Kjarnorka<\/a><br \/>\n(b) <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/04\/23\/niels-bohr-og-islendingar-iv-b-althjodlegt-samstarf-a-eftirstridsarunum\/\">Al\u00fej\u00f3\u00f0legt samstarf \u00e1 eftirstr\u00ed\u00f0s\u00e1runum<\/a><br \/>\n(c) E\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i n\u00e6r f\u00f3tfestu \u00e1 \u00cdslandi<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/02\/24\/niels-bohr-og-islendingar-v-andlat-og-arfleifd\/\">Andl\u00e1t Bohrs og arfleif\u00f0<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2023\/01\/16\/niels-bohr-og-islendingar-vi-heimildaskra\/\">Heimildaskr\u00e1<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Fr\u00f3\u00f0leiksf\u00fasum lesendum er einnig bent \u00e1 greinaflokkinn <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/2022\/10\/25\/fra-hofudskepnum-til-frumeinda-og-oreinda-islendingar-og-kenningar-um-innstu-gerd-og-edli-efnisins-greinaflokkur\/\">Fr\u00e1 h\u00f6fu\u00f0skepnum til frumeinda og \u00f6reinda: \u00cdslendingar og kenningar um innstu ger\u00f0 og e\u00f0li efnisins<\/a>. sem er reyndar enn \u00ed vinnslu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20601\" aria-describedby=\"caption-attachment-20601\" style=\"width: 295px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-20601\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/einar\/files\/2023\/01\/EHGBohr_2002--205x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"295\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/EHGBohr_2002--205x300.jpeg 205w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/EHGBohr_2002--701x1024.jpeg 701w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/EHGBohr_2002--768x1121.jpeg 768w, https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/EHGBohr_2002-.jpeg 798w\" sizes=\"(max-width: 295px) 100vw, 295px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20601\" class=\"wp-caption-text\">F\u00e6rsluh\u00f6fundur \u00e1samt N\u00edelsi Bohr fyrir framan A\u00f0albyggingu Kaupmannahafnarh\u00e1sk\u00f3la vi\u00f0 Fr\u00faartorg sumari\u00f0 2002.<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir sk\u00f6mmu minntist Danska kvikmyndastofnunin \u00feess, a\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2022 var \u00f6ld li\u00f0in fr\u00e1 \u00fev\u00ed Niels Bohr (1885-1962) hlaut N\u00f3belsver\u00f0launin \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i fyrir \u201eranns\u00f3knir s\u00ednar \u00e1 ger\u00f0 at\u00f3ma og geisluninni fr\u00e1 \u00feeim\u201c. \u00deetta var gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 veita opinn a\u00f0gang a\u00f0 nokkrum sjalds\u00e9\u00f0um kvikmyndum af Bohr, \u00fear \u00e1 me\u00f0al mynd fr\u00e1 1952, \u00fear sem hann [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5,17,19],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20602"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20602"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20602\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wizardly-antonelli.176-10-35-210.plesk.page\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}